18 Tác Giả Sẽ Nhận Giải Viết Về Nước Mỹ Năm 2024–2025; Ngày Phát Giải, Ra Mắt Sách Mới: 30 Tháng Mười Một, 2025

California đang vào Thu. Khí trời trở nên mát mẻ, bỏ lại sau lưng những ngày hè oi bức. Cũng một buổi sáng đầu tuần như thường lệ nhưng mọi việc dường như chậm lại, vài điện thư gửi đi cũng chưa thấy hồi âm, mọi việc có lẽ đều bị ảnh hưởng từ việc chính phủ đóng cửa. Tôi cho phép mình được thư thả ngồi bên ly cà phê nóng, chậm rãi nhâm nhi chiếc bánh croissant thơm lừng với một chút phô mai. Ngắm mưa rơi lộp độp trên cửa kính, tôi bỗng nhớ về những cơn mưa của ngày xa xưa. Ở đây, hình như mưa lạnh và buồn hơn; còn ở quê tôi, Mỹ Tho, mưa mang theo mùi phù sa, mùi lá dừa, mưa đưa tiếng cười trẻ con rộn rã về với những mái tranh. Mỗi giọt mưa rơi trên mái lá như một lời ru, nhắc nhớ những buổi cơm chiều từ bàn tay Ngoại, khi nồi cá kho tộ sôi riu riu thật vui tai, khi tô canh chua bốc khói hòa lẫn mùi thơm dìu dịu của ngò om. Tôi nhắm mắt, hít thật sâu và thấy mình như trở về một không gian cũ kỹ mà ấm áp, ngập tràn hạnh phúc đơn sơ qua dáng đi siêu vẹo, còm cõi của Ngoại tôi.

Tôi vẫn tin rằng, sự chia rẽ trong một cộng đồng, dù đau đớn và kéo dài đến đâu, cũng chỉ là một giai đoạn mang tính tạm thời trong tiến trình phát triển của xã hội. Bởi lẽ, thời gian luôn là yếu tố có khả năng gạn lọc những gì tiêu cực, cực đoan và phi lý. Mọi thứ sẽ dần lắng xuống, những mâu thuẫn, hiểu lầm, khác biệt sẽ được sàng lọc như lớp phù sa được nước lũ cuốn đi, để lại những giá trị chung làm nền tảng kết nối con người với nhau.

Mỗi năm tới ngày này, lòng tôi dâng lên một cảm giác vừa bùi ngùi, vừa ấm áp. Đó là ngày giỗ ông Nội chồng. Một ngày mà không chỉ riêng gia đình nhỏ của tôi mà cả đại gia đình, xem như một ngày sum họp quan trọng. Dẫu Ông đã đi xa nhiều năm, hình ảnh kỷ niệm, và tình thương của Ông vẫn còn hiện diện, trong từng nhà, trong từng câu chuyện được con cháu nhắc lại. Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống đạo Công Giáo, gia đình nội của tôi có một Linh Mục, gia đình ngoại có ba Linh Mục, chị ruột nữ tu dòng Saint Paul, họ suốt đời tận hiến cho Chúa và tha nhân. Đó là niềm hãnh diện không chỉ cho gia đình mà còn cho họ hàng, thân quen. Trong khi đó, gia đình chồng tôi, từ bao đời gìn giữ đạo thờ cúng tổ tiên. Đặc biệt con trai và cháu ngoại của ông anh chồng, một là Đại Đức trụ trì chùa An Cựu, và một là Đại Đức giảng dạy tu viện Phật giáo ở Florida...

Seldon Lake State Park là cánh rừng còn nhiều hoang sơ của Houston, tiểu bang Texas (TX), rộng 2,800 mẫu Anh. Khu rừng mênh mông này đã được chính quyền TX xây dựng từ thế chiến thứ 2, là nơi dân địa phương tới câu cá trên những hồ nước thiên nhiên rộng lớn. Từ năm 1975, những hồ này trở thành khu rừng công viên tiểu bang (State Park). Về khu rừng tiểu bang Seldon (Seldon Lake State Park), chính phủ đang cố công gây dựng lại khu rừng bị bỏ hoang dã thành công viên tiểu bang. Họ tìm trồng lại những giống cây của Texas đã từ lâu bị biến mất. Nuôi trong tự nhiên những nai, thỏ, cò, vạc, những giống chim muông như thời hoang dã.

Sáng cuối tuần, trời trong xanh, nắng rải vàng khắp những hàng cây dọc bãi đậu xe trước khu chợ Á Đông. Bố chở mẹ và tôi đến quán phở quen thuộc trong khu thương xá. Quán nhỏ, treo vài tấm tranh phố xưa, lúc nào cũng ồn ào tiếng nói cười của những người Việt xa quê. Chúng tôi ngồi chung một bàn, bát phở nghi ngút khói. Bố thong thả nhấp cà phê, thỉnh thoảng pha trò làm mẹ bật cười, còn tôi cũng cười theo, thấy lòng mình ấm áp. Hạnh phúc, đôi khi rất bình thường và gần gũi. Ăn xong, bố để hai mẹ con xuống siêu thị rồi ngồi chờ ngoài xe, mở YouTube, mở báo online xem tin tức. Bố lúc nào cũng say mê nghe ngóng tình hình nước Mỹ hằng ngày, như là một chính trị gia, hay một công dân yêu nước thực thụ.

Thông là loại cây thường không mọc ở nơi đồng bằng trù phú, nơi mưa thuận gió hòa. Nó được gieo vào giữa sỏi đá khô cằn, chịu dãi dầu gió tuyết, nắng gắt hay bão giông. Vậy mà, năm tháng trôi qua, thân nó vẫn vươn cao, ngọn lá xanh biếc, đứng hiên ngang giữa đất trời. Người xưa thường dùng hình ảnh cây thông để nói về sự kiên cường, bất khuất, không cúi đầu trước nghịch cảnh. Những khi gặp phải những khó khăn, đối mặt với những thử thách, tôi lại nhìn thấy gia đình tôi, và đặc biệt Ba tôi, một sĩ quan Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, trong hình ảnh những cây thông ấy. Lịch sử nghiệt ngã đã khiến đất nước tôi rơi vào tay cộng sản, người dân quê tôi bị đọa đày. Nước mất thì nhà tan nhưng nhờ niềm tin vào Thiên Chúa, chúng tôi đã đứng vững, đã vươn lên, và đã tìm thấy một bầu trời mới để tiếp tục sống và phụng sự.

Bà thong thả bước vào nhà, thưởng thức ly cà phê thơm mùi bơ đậu phụng. Đó là bí quyết pha chế của gia đình ông Hữu lúc mở quán cà phê căn nhà để dư sau 1975. Lúc mà ông trở thành tên “vô lương mất dạy, buôn bán sáu mặt” (tiếng lóng: Nhà giáo không được đi dạy, không có lương, buôn bán sặc máu). Trước mặt bà là lát mì kèm với phô mai Đầu Bò dùng điểm tâm kiêm luôn buổi trưa, ăn mà tưởng nhớ tới công lao nhiều người cho mình no bao tử sáng nay, bà ăn trong sự biết ơn nên cảm nhận được cái ngon của ly cà phê, của bánh mì, của miếng phô mai.

Thử tưởng tượng nếu không có mùa xuân, mùa đẹp nhất trong năm, thế gian này sẽ ra sao nhỉ? Sẽ không còn vô số loài hoa đẹp nở rộ vào mùa xuân, sẽ không có cảnh những đàn chim di cư về những miền đất ấm. Những cánh đồng hoa dại ngút ngàn sẽ biến mất. Những rừng cây trơ trụi lá ngủ đông sẽ không bừng tỉnh để mầm non đâm chồi và nhú lộc. Các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ và họa sĩ sẽ mất đi cảm hứng sáng tác. Nhiệt độ chuyển đột ngột từ lạnh ngắt sang cái nóng của mùa hè sẽ làm cơ thể con người không kịp thích nghi, mọi thứ sẽ bị đảo lộn, rối tung. Cuộc sống sẽ chẳng còn thú vị. Mùa xuân quan trọng biết bao, vậy mà có đôi lần tôi đã thầm nhủ mùa xuân ơi, đừng đến với tôi nữa làm gì.