Hôm nay,  

Ngày Giỗ Ông Nội Chồng

21/10/202500:00:00(Xem: 1637)
bo-sach-vvnm 
Tác giả tên thật là Phương Nguyễn. Sinh năm 1957 tại Phủ Cam, Huế, là cựu học sinh trường Jeanne D'Arc. Bà hiện ở tại thành phố Seattle, tiểu bang Washington. Tác giả vừa nhận giải Đặc Biệt năm 2023. Sau đây là một bài viết nhẹ nhàng ghi lại lòng hiếu kính ông bà tổ tiên của tác giả qua việc chuẩn bị ngày giỗ của ông nội chồng.
 
***
 
Mỗi năm tới ngày này, lòng tôi dâng lên một cảm giác vừa bùi ngùi, vừa ấm áp. Đó là ngày giỗ ông Nội chồng. Một ngày mà không chỉ riêng gia đình nhỏ của tôi mà cả đại gia đình, xem như một ngày sum họp quan trọng. Dẫu Ông đã đi xa nhiều năm, hình ảnh kỷ niệm, và tình thương của Ông vẫn còn hiện diện, trong từng nhà, trong từng câu chuyện được con cháu nhắc lại.
 
Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống đạo Công Giáo, gia đình nội của tôi có một Linh Mục, gia đình ngoại có ba Linh Mục, chị ruột nữ tu dòng Saint Paul, họ suốt đời tận hiến cho Chúa và tha nhân. Đó là niềm hãnh diện không chỉ cho gia đình mà còn cho họ hàng, thân quen.
 
Trong khi đó, gia đình chồng tôi, từ bao đời gìn giữ đạo thờ cúng tổ tiên. Đặc biệt con trai và cháu ngoại của ông anh chồng, một là Đại Đức trụ trì chùa An Cựu, và một là Đại Đức giảng dạy tu viện Phật giáo ở Florida. Ngoài ra, hai cô con gái của chú em út là hai Ni Cô đang tu ở chùa Diệu Viên thành phố Huế. Còn gia đình mấy chú trong họ tộc, một Thượng Tọa, hai Đại Đức, và hai Ni cô đang ở các chùa miền Đông Bắc Hoa Kỳ.
 
Chính sự giao thoa này làm cho tôi cảm nhận được vẻ đẹp đa dạng trong đức tin. Tất cả đã gặp nhau ở một điểm chung, đó là “lòng Hiếu Kính với Tổ Tiên”. Tình thương yêu gia đình và sự hướng thiện trong cuộc sống.
 
Ông bà ta có câu “Cây có cội, nước có nguồn”. Mặc dù mỗi tôn giáo có truyền thống khác nhau, có cách biểu hiện khác nhau, nhưng khi nghĩ tới ngày giỗ của ông Nội chồng, tôi thấy tất cả như hòa quyện thành một dòng chảy duy nhất. Đó là sự Tri Ân.
 
Người Công Giáo, ngày giỗ, dâng thánh lễ cầu hồn tại nhà thờ, ở nhà đọc kinh cầu nguyện. Đạo Phật thì tụng kinh, thắp nhang tưởng niệm. Thờ cúng tổ tiên như gia đình chồng tôi thì cúng lễ vật, hoa quả, thức ăn, nhang, đèn, trầm, trà, …  nhiều khi còn đốt giấy tiền, vàng mã. Tôn giáo nào cũng xuất phát từ lòng thành, đều hướng về linh hồn người quá cố.
 
Gia đình chồng ở Quảng Trị. Tôi sống ở Huế.  Mỗi năm đến ngày giỗ ông Nội chồng, tôi lo chu đáo. Từ việc sắm sửa lễ vật, chuẩn bị mâm cỗ, thuê xe ba giờ sáng khởi hành, vận chuyển lễ vật ra cho kịp giờ cúng giỗ. Thời tiết thất thường, có khi mưa gió, có khi nắng cháy da, đường xa vất vả, nhưng lòng tôi thấy hạnh phúc lạ thường. Bởi tôi hiểu đó không chỉ là trách nhiệm của người con dâu trong gia đình, mà còn là niềm vinh dự được góp phần duy trì truyền thống đạo hiếu.
 
Mấy chục năm, tới ngày này, tôi luôn tận tâm lo giỗ cho Ông. Thời gian trôi nhanh, con cháu trưởng thành, tản mác khắp nơi để mưu sinh, người đi, kẻ ở, nhưng không người nào quên ngày giỗ của ông.
 
Tôi luôn coi sự chuẩn bị ngày giỗ của Ông như là bổn phận thiêng liêng. Ngày giỗ không chỉ là ngày tưởng nhớ người quá cố,  mà là một tấm gương cho sự kết nối, hai truyền thống, hai niềm tin.
 
Khi cả nhà quây quần trước bàn thờ nghi ngút khói hương, tôi nghĩ chắc ông Nội chồng đang mỉm cười. Ông vui vì con cháu hiếu thảo. Ông vui vì giá trị tinh thần được tiếp nối. Ông vui vì con cháu dù theo đạo này đạo khác, vẫn cùng chung một tấm lòng hướng thiện, biết thương yêu và gắn kết. Ngày giỗ không còn là ngày buồn, mà là một ngày vui , vì đó là ngày của yêu thương, của sum họp, của niềm tin nối liền các thế hệ.
 
Tôi thấy mình may mắn được làm dâu trong một gia đình như vậy. Nơi mà sự đa dạng tôn giáo, không tạo nên khoảng cách, mà ngược lại, càng làm sáng ngời ý nghĩa chữ Hiếu.
 
Từ ngày gia đình tôi qua định cư tại Hoa Kỳ, cuộc sống tất bật, nhiều thay đổi, nhiều khi tôi tưởng mình đang bị cuốn trôi theo dòng chảy vội vã của cuộc sống nơi miền đất hứa này. Thế nhưng mỗi khi gần đến ngày giỗ Ông Nội chồng, lòng tôi bồi hồi khó tả, vì đã có lần tôi thầm hứa, ngày  nào tôi tôi còn sức khỏe, tôi sẽ lo chu đáo ngày giỗ của Ông, bất cứ ở đâu.
 
Bây giờ tôi đã ở quá xa quê, không thể thu xếp như những năm tháng ở Huế được, nhưng tôi luôn nhớ, luôn hướng lòng về Quảng Trị. Nhớ bàn thờ nghi ngút khói hương của ngày ấy.
 
Ở bên này, cho dù bận rộn, gần đến ngày giỗ của Ông, tôi tất bật đi tìm chuối cúng, loại chuối mốc của Thái, vì lúc trước nhà chồng tôi nói không cúng chuối ba lùn, tôi đến hai chợ Việt Nam, chợ Lâm và chợ Ba Miền, họ nói thỉnh thoảng mới có, tôi gọi mấy chị bạn, nhắc mấy chị đi chợ thấy chuối mốc nhớ gọi báo cho tôi, hay thấy chợ Mỹ nào bán tin cho tôi với. Gia đình lập bàn thờ, đơm một vài thứ trái cây, một ít  lễ vật giản dị, tôi tin rằng Ông Nội chồng thấu hiểu lòng của tôi.
 
Bởi đạo hiếu không cần mâm cao cỗ đầy, mà cần lòng thành tâm tưởng nhớ. Nhìn khói hương bay trước bàn giỗ của ông, tôi thấy khoảng cách một phần nửa vòng trái đất không còn, mà giờ này đang cùng chung nhịp với bà con bên quê nhà.
 
Nhiều lúc ngồi nhớ lại, quảng thời gian ấy, mấy chục năm liền, từ Huế ra Quảng Trị lo giỗ, khi ấy con còn nhỏ, kinh tế khó khăn, nhưng tôi chưa bao giờ nề hà.  Con nhỏ, đường xa, mưa gió vẫn đi,  bởi tôi nghĩ rằng, đó là trách nhiệm, là nghĩa cử của người con dâu, giờ nghĩ lại những năm tháng ấy thật quý giá. Chúng là sợi dây nối kết với đại gia đình, nối liền với ông Nội chồng, người mà tôi hằng tôn kính.
 
Nay sống nơi đây, nhìn con cháu trưởng thành, tôi thấy ngày giỗ này có giá trị đặc biệt. Không chỉ là sự tưởng  nhớ người quá cố, mà còn là bài học giáo dục cho thế hệ con cháu tại đây.
 
Tôi thường nói về ông Cố nội của chúng, Ông là người hiền hậu, nhân từ, hết lòng với gia đình, ông là trụ cột, là điểm tựa cho bao thế hệ. Chồng tôi kể, tuổi thơ của anh ấy gắn liền với bóng dáng ông Nội, buổi sáng ông dắt đi học, chiều về  dạy thêm chữ, nghĩa. Dạy cách làm người …
 
Tôi luôn nhắc các cậu con trai, con dâu về nề nếp gia đình, về phong tục “Uống nước nhớ nguồn”. Tôi muốn con cháu, sinh, lớn lên ở Mỹ, vẫn không quên cội nguồn, gốc gác, vẫn phải nhờ mình còn có một quê hương. Nhớ công ơn Tổ Tiên, Ông Bà đã vất vả dựng xây lên một dòng họ.
 
Ngày giỗ hôm nay, đối với tôi, là ngày gắn kết hai nền văn hóa, Đông, Tây. Cô con dâu  người Mỹ không quen phong tục này, nhưng tôi luôn nhắc nhở đến ngày giỗ, như là một cách giữ gìn bản sắc Việt trong gia đình, để con cháu sau này không mất đi cội rễ. Nhìn khói nhang bay, tôi luôn hồi tưởng về vùng đất Quảng Trị, vùng địa đầu giới tuyến, mùa đông mưa lũ, mùa hè gió Lào hấp chín da thịt.
 
Trước bàn thờ, khói nhang lan tỏa, ông chồng tôi, áo quần chỉnh tề, cúi lạy rồi khấn:
 
- Hôm nay trong khung cảnh gia đình ấm cúng, toàn thể con cháu chúng con thành kính tưởng nhớ đến Ông nội. Thưa ông, ngày giỗ không chỉ là một nghi thức, mà là dịp để chúng con dừng bước, quay về cội nguồn, nhớ đến công ơn sinh thành, nhớ đến tấm gương sáng mà ông bà để lại. Dù sống xa quê hương, chúng con vẫn luôn hướng lòng về tổ tiên, đốt nén nhang thay cho muôn vàn lòng hiếu kính. Con cháu chúng con nguyện sống xứng đáng, yêu thương nhau, để ông được yên lòng nơi chín suối. Xin phù trợ cho gia đình chúng con luôn được an lành, thuận hòa và thế hệ mai sau mãi biết giữ gìn truyền thống, không quên cội nguồn.
 
Ông chồng tôi vái lạy, tiếp theo con trai, con dâu, cháu, đến vái lạy trước bàn thờ của ông. Tôi như thấy ông Nội chồng đang mỉm cười hiền từ. Tôi tin rằng ở nơi xa xôi nào đó, ông luôn quan tâm và mãn nguyện yên lòng vì con cháu của ông vẫn tiếp tục gìn giữ truyền thống, nề nếp của gia đình.
 
 
Phương Lâm
 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tạo bài viết
Tổng số lượt xem bài: 501,751
Tôi trở lại thành phố Denton vào ngày Chủ Nhật, ngày 26 tháng Mười năm nay. Thành phố Denton cách Dallas khoảng 40 miles về hướng tây bắc. Năm nay Denton được các nhà lập pháp chính thức công nhận là thủ đô Halloween của bang Texas (Halloween capital of Texas). Denton quả thật là một thành phố dành cho những ai yêu thích lễ hội Halloween với khu downtown được trang trí với những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc theo chủ đề Halloween do các nghệ sĩ địa phương sáng tác. Trong suốt 31 ngày của tháng mười năm nay, khu quảng trường downtown của thành phố Denton biến thành xứ sở thần tiên Halloween vì thành phố luôn tổ chức các sự kiện chủ đề Halloween cho mỗi ngày.
California đang vào Thu. Khí trời trở nên mát mẻ, bỏ lại sau lưng những ngày hè oi bức. Cũng một buổi sáng đầu tuần như thường lệ nhưng mọi việc dường như chậm lại, vài điện thư gửi đi cũng chưa thấy hồi âm, mọi việc có lẽ đều bị ảnh hưởng từ việc chính phủ đóng cửa. Tôi cho phép mình được thư thả ngồi bên ly cà phê nóng, chậm rãi nhâm nhi chiếc bánh croissant thơm lừng với một chút phô mai. Ngắm mưa rơi lộp độp trên cửa kính, tôi bỗng nhớ về những cơn mưa của ngày xa xưa. Ở đây, hình như mưa lạnh và buồn hơn; còn ở quê tôi, Mỹ Tho, mưa mang theo mùi phù sa, mùi lá dừa, mưa đưa tiếng cười trẻ con rộn rã về với những mái tranh. Mỗi giọt mưa rơi trên mái lá như một lời ru, nhắc nhớ những buổi cơm chiều từ bàn tay Ngoại, khi nồi cá kho tộ sôi riu riu thật vui tai, khi tô canh chua bốc khói hòa lẫn mùi thơm dìu dịu của ngò om. Tôi nhắm mắt, hít thật sâu và thấy mình như trở về một không gian cũ kỹ mà ấm áp, ngập tràn hạnh phúc đơn sơ qua dáng đi siêu vẹo, còm cõi của Ngoại tôi.
Tôi vẫn tin rằng, sự chia rẽ trong một cộng đồng, dù đau đớn và kéo dài đến đâu, cũng chỉ là một giai đoạn mang tính tạm thời trong tiến trình phát triển của xã hội. Bởi lẽ, thời gian luôn là yếu tố có khả năng gạn lọc những gì tiêu cực, cực đoan và phi lý. Mọi thứ sẽ dần lắng xuống, những mâu thuẫn, hiểu lầm, khác biệt sẽ được sàng lọc như lớp phù sa được nước lũ cuốn đi, để lại những giá trị chung làm nền tảng kết nối con người với nhau.
Seldon Lake State Park là cánh rừng còn nhiều hoang sơ của Houston, tiểu bang Texas (TX), rộng 2,800 mẫu Anh. Khu rừng mênh mông này đã được chính quyền TX xây dựng từ thế chiến thứ 2, là nơi dân địa phương tới câu cá trên những hồ nước thiên nhiên rộng lớn. Từ năm 1975, những hồ này trở thành khu rừng công viên tiểu bang (State Park). Về khu rừng tiểu bang Seldon (Seldon Lake State Park), chính phủ đang cố công gây dựng lại khu rừng bị bỏ hoang dã thành công viên tiểu bang. Họ tìm trồng lại những giống cây của Texas đã từ lâu bị biến mất. Nuôi trong tự nhiên những nai, thỏ, cò, vạc, những giống chim muông như thời hoang dã.
Sáng cuối tuần, trời trong xanh, nắng rải vàng khắp những hàng cây dọc bãi đậu xe trước khu chợ Á Đông. Bố chở mẹ và tôi đến quán phở quen thuộc trong khu thương xá. Quán nhỏ, treo vài tấm tranh phố xưa, lúc nào cũng ồn ào tiếng nói cười của những người Việt xa quê. Chúng tôi ngồi chung một bàn, bát phở nghi ngút khói. Bố thong thả nhấp cà phê, thỉnh thoảng pha trò làm mẹ bật cười, còn tôi cũng cười theo, thấy lòng mình ấm áp. Hạnh phúc, đôi khi rất bình thường và gần gũi. Ăn xong, bố để hai mẹ con xuống siêu thị rồi ngồi chờ ngoài xe, mở YouTube, mở báo online xem tin tức. Bố lúc nào cũng say mê nghe ngóng tình hình nước Mỹ hằng ngày, như là một chính trị gia, hay một công dân yêu nước thực thụ.
Thông là loại cây thường không mọc ở nơi đồng bằng trù phú, nơi mưa thuận gió hòa. Nó được gieo vào giữa sỏi đá khô cằn, chịu dãi dầu gió tuyết, nắng gắt hay bão giông. Vậy mà, năm tháng trôi qua, thân nó vẫn vươn cao, ngọn lá xanh biếc, đứng hiên ngang giữa đất trời. Người xưa thường dùng hình ảnh cây thông để nói về sự kiên cường, bất khuất, không cúi đầu trước nghịch cảnh. Những khi gặp phải những khó khăn, đối mặt với những thử thách, tôi lại nhìn thấy gia đình tôi, và đặc biệt Ba tôi, một sĩ quan Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, trong hình ảnh những cây thông ấy. Lịch sử nghiệt ngã đã khiến đất nước tôi rơi vào tay cộng sản, người dân quê tôi bị đọa đày. Nước mất thì nhà tan nhưng nhờ niềm tin vào Thiên Chúa, chúng tôi đã đứng vững, đã vươn lên, và đã tìm thấy một bầu trời mới để tiếp tục sống và phụng sự.
Bà thong thả bước vào nhà, thưởng thức ly cà phê thơm mùi bơ đậu phụng. Đó là bí quyết pha chế của gia đình ông Hữu lúc mở quán cà phê căn nhà để dư sau 1975. Lúc mà ông trở thành tên “vô lương mất dạy, buôn bán sáu mặt” (tiếng lóng: Nhà giáo không được đi dạy, không có lương, buôn bán sặc máu). Trước mặt bà là lát mì kèm với phô mai Đầu Bò dùng điểm tâm kiêm luôn buổi trưa, ăn mà tưởng nhớ tới công lao nhiều người cho mình no bao tử sáng nay, bà ăn trong sự biết ơn nên cảm nhận được cái ngon của ly cà phê, của bánh mì, của miếng phô mai.
Thử tưởng tượng nếu không có mùa xuân, mùa đẹp nhất trong năm, thế gian này sẽ ra sao nhỉ? Sẽ không còn vô số loài hoa đẹp nở rộ vào mùa xuân, sẽ không có cảnh những đàn chim di cư về những miền đất ấm. Những cánh đồng hoa dại ngút ngàn sẽ biến mất. Những rừng cây trơ trụi lá ngủ đông sẽ không bừng tỉnh để mầm non đâm chồi và nhú lộc. Các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ và họa sĩ sẽ mất đi cảm hứng sáng tác. Nhiệt độ chuyển đột ngột từ lạnh ngắt sang cái nóng của mùa hè sẽ làm cơ thể con người không kịp thích nghi, mọi thứ sẽ bị đảo lộn, rối tung. Cuộc sống sẽ chẳng còn thú vị. Mùa xuân quan trọng biết bao, vậy mà có đôi lần tôi đã thầm nhủ mùa xuân ơi, đừng đến với tôi nữa làm gì.
Mỗi người có một thú tiêu khiển khác nhau. Người thì thích xem phim. Kẻ thì mê đọc sách. Người khác thì khoái nghe nhạc. Cũng có người dùng thể thao là niềm vui mỗi ngày. Thú tiêu khiển giúp chúng ta thấy cuộc sống vui hơn. Riêng tôi, viết lách là đam mê không thể bỏ được. Tôi viết đủ thứ từ âm nhạc, tiểu thuyết, thơ và viết cho chương trình Viết Về Nước Mỹ (VVNM) của Việt Báo.
Lúc còn ở Việt Nam, tôi nghe nhiều lời đồn về nước Mỹ. Thiên hạ đồn dân Mỹ có đời sống sung sướng lắm. Ai cũng có nhà lầu xe hơi đầy đủ. Tiền của ê hề mặc tinh mà phung phí. Cuộc sống thượng luu phong phú như vậy nhà nào cũng đầy đủ tiện nghi du lịch ăn uống xả giàn, lúc nào củng tiền đô đầy túi xài tiền quăng qua của sổ rớt đất chẳng hề cong lưng mà lượm. So với Bạch công tử, Hắc công tử của Việt Nam thì thua xa, nói ra chỉ mắc cỡ mà thôi. Còn thua thiệt nhiều. Đối với xã hội Mỹ, dân Mỹ một hai ngàn đô mà nhằm nhò gì, chuyện nhỏ, không đáng khom lưng lượm chi cho mỏi lưng.
Nhạc sĩ Cung Tiến