Hôm nay,  

NGÀI CHÁNH ÁN

26/08/202513:00:00(Xem: 3039)

Hình bài Ngài Chánh Án-Nguyễn Văn TớiNguyễn Văn Tới - Tác giả từng nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2018, giải vinh danh Tác Phẩm 2019 và giải vinh danh Tác giả, Tác phẩm 2021. Là một cựu tù cải tạo vượt ngục và là người lái tầu vượt biển, ông định cư tại Mỹ từ 1990, từng tình nguyện tới chiến trường Trung Đông và Châu Phi. Đây là bài đầu trong truyện vừa mới nhất của Ông, viết theo dạng tiểu thuyết, chia làm nhiều kỳ. VB chọn đăng trong mục VVNM  để các tác giả VVNM đã quen thuộc với ngòi bút của Ông dễ tìm. Mời đọc NGÀI CHÁNH ÁN - I.

*

Tiếng máy cưa tay chạy xăng gầm rú lên từng hồi gây náo động một góc vườn nhà ông Chánh Án thành phố. Tiếng thân cây vặn mình nghe răng rắc, tiếng cành lá cọ quẹt vào nhau tạo thành một âm thanh rào rào dữ dội như cơn bão, theo sau là một tiếng động mạnh, nguyện thân cây to lớn đổ ầm xuống, bụi đất tung lên mù mịt. Người đàn ông to lớn, nước da đen sạm, ngồi trong chiếc ghế da đắt tiền ở phòng làm việc, ngước đôi mắt dữ tợn ngó ra khu vườn trước mặt. Ông ta bực mình vì bị làm phiền bởi tiếng động mạnh, trán thoáng nhăn lên.

Ông Chánh Án Hồng Quân là một nhân vật quan trọng trong thành phố này. Trên báo chí, cơ quan truyền thông của cả nước, đặc biệt các đài truyền hình khi nói đến ông, họ đều kính cẩn gọi ông là Ngài Chánh Án, một quan tòa chuyên xử những vụ án lớn tầm cỡ quốc gia. Ông lạnh lùng, sắc sảo và luôn được mọi người ca ngợi là biểu tượng của công lý, là người suy nghĩ theo lý trí và pháp luật, chuyên xử những vụ trọng án tham nhũng trong chính quyền. Ông thường nói ông không sợ luật vì chính ông là luật, là người đóng con dấu và cũng là người tuyên án, muốn ai chết là người đó phải chết. Ông lại nghiêm nghị, ít nói, có phần kín đáo, không thích gioa du, tham dự tiệc tùng, và chỉ tiếp xúc rất chừng mực với một vài giới chức khác trong chính quyền.

Thạch Lương tắt máy cưa, ra hiệu cho hai thằng đệ tử nghỉ tay, chuẩn bị ăn trưa. Đưa tay áo lau vội những giọt mồ hôi đang nhỏ ròng ròng trên mặt, nó nhìn về phía căn biệt thự cổ kính xây theo kiểu Pháp nằm im lìm giữa vườn cây um tùm đầy bóng mát. Tiến về phía cửa ra vào, nó gõ của dồn dập. Một người đàn bà dáng vẻ nhà quê, khá đứng tuổi ra mở cửa, tia nhìn nhìn soi mói, hỏi cộc lốc.

Muốn gì?
Thưa bà, con cần phải tắt cầu dao của hệ thống đèn ngoài vườn trước khi hạ cây. Lỡ có chuyện gì thì không gây ra hỏa hoạn.
Một thoáng ngần ngừ trên khuôn mặt già nua khắc khổ.
Lẹ lẹ lên nghen. Năm phút thôi. Ông chủ không thích đâu.

Nói xong, bà mở cửa cho nó lách vô và vội vã đi trở lại gian phòng bếp, đồng thời tay chỉ về hướng cuối căn phòng phía bên kia. Thạch Lương bước theo sau bà, vừa đi vừa cám ơn luôn miệng. Đợi bà vừa khuất sau cánh cửa, nó vội tạt ngang qua căn phòng khách rộng lớn của căn nhà, mắt ngó dáo dác tìm kiếm một cái gì đó.

Đang ngồi chăm chú trước màn hình máy tính, ông Chánh Án nghe tiếng gõ cửa, nhìn qua cái màn hình thật lớn của hệ thống an ninh trên tường, thấy Thạch Lương đang xớ rớ trong phòng khách, dáng vẻ khả nghi, ông vội rời khỏi cái ghế da, đứng dậy bước nhanh.

Thạch Lương đưa cặp mắt quan sát thật nhanh vẫn như đang tìm kiếm cái gì đó. Một giọng nói lớn giận dữ đằng sau lưng khiến nó giật bắn người lên, tim đập mạnh như muốn vỡ tung trong lồng ngực.

Thằng kia, mày đang làm cái gì ở đây?
Quay lại, nó thấy một người đàn ông to lớn, dáng cục mịch, nước da đen sạm, hai cánh tay vạm vỡ chắp sau lưng, đang trừng trừng nhìn nó với cặp mắt hằn lên những gân máu.
Dạ thưa ông, con đang kiếm bảng cầu dao điện. Con có xin phép bà, bà, bà … già hồi nãy rồi.
Cầu dao nào ở đây? Đi ra ngay. Qua phía bên kia, gần nhà bếp.

Thạch Lương riu ríu bước trở lại phía nhà bếp, tim nó đập loạn nhịp, hơi thở dồn dập, mặt xanh lè. Ông Chánh Án vừa quay đi, nó vội vàng quay trở lại phòng khách, cử chỉ lẹ như chớp, nó rút cái phone trong túi ra, tiến đến phía sau cái màn ảnh TV to lớn, nó chụp thật nhanh phần bên dưới cái “router”. Xong việc nó nhẹ nhàng bước thật nhanh về phía nhà cầu, vừa đi vừa nhấn nút “gởi”, trước khi ông Chánh Án trở lại phòng làm việc.

                                    ***

Đại lý xe hơi Bình Minh, một garage xe hơi sang trọng trong thành phố. Ông Minh đang cùng người thợ “troubleshooting”-thử nghiệm hệ thống điện của chiếc Lexus, chợt một tiếng “ding” báo động từ cái phone trong túi quần của ông, cái đồng hồ tay Apple của ông báo có tin nhắn của Thạch Lương. Đây là cái tin nhắn mà ông chờ đợi từ sáng đến giờ. Chỉ nhìn thoáng qua tấm hình thằng bạn gởi, ông tươi ngay nét mặt, vội trả lời tin nhắn bằng ngón tay cái chỉ lên trời, rồi tiếp tục làm việc.

Ông quen Thạch Lương trong một dịp tình cờ khi một người bạn thân giới thiệu cho ông một người thợ sửa điện giỏi giang và lương thiện. Qua thời gian, ông biết cha của TL là một cựu Thiếu Tá Biệt Động Quân VNCH bị bắn chết một cách mờ ám trong trại tù “cải tạo”. Hai người trở nên thân thiết vì Minh cũng có cha bị tù gần 10 năm trong trại tập trung. Mỗi lần đại lý xe cần sửa chữa, Minh lại nhờ TL đến làm. Hai người coi nhau như anh em kết nghĩa.
                                          
     ***
 
Trước khi ngồi xuống cái ghế da êm ái mà ông đích thân mua qua mạng, được gởi về tận nhà, ông Chánh Án còn cẩn thận nhìn qua cái màn hình hệ thống an ninh một lần nữa để chắc rằng thằng nhóc không còn lảng vảng nơi đó.

Ông có thói quen luôn nhìn trước ngó sau từ những ngày khi còn là thằng bé giao liên trong chiến khu. Cuộc đời lăn lóc, khổ sở, đói ăn, không cha mẹ, không anh em, không tình thương đã dạy ông phải cẩn thận, phải cảnh giác, không tin bất kỳ ai; khi cần tàn nhẫn thì phải thật tàn nhẫn, phải đạp lên đầu người khác, kể cả bạn bè và đồng chí mình để vươn lên.

Dĩ vãng như khúc phim quay chậm, trở về trong trí nhớ của ông giờ đây đã bị phủ mờ một lớp bụi thời gian:

Thật ra ông Chánh Án Trần Hồng Quân tên thật là Trần Văn Lượm, cái tên má nuôi đã đặt cho ông. Ngày đó, trong cảnh bom đạn loạn lạc, tiếng súng, tiếng đạn pháo ầm ầm khắp nơi, nhà cháy, người chết la liệt. Một thằng bé 7, 8 tuổi, trên người chỉ còn cái quần xà lỏn, mặt mày lấm lem tro bụi, nước mũi lòng thòng, kinh hãi, vừa chạy vừa gào khóc thảm thiết. Sau khi lực lượng hai bên giao tranh đã rút lui, vài ngôi nhà cháy rụi, người ta thấy thằng bé lang thang, đói khát, nằm khóc ngất bên lề con đường đất đỏ, bên đống tro tàn nghi ngút khói, giữa ngôi làng đổ nát. Cha mẹ nó đã chết vì bom đạn trong ngôi nhà.

Giữa hoang tàn đổ nát, một toán người võ trang, khăn rằn quấn cổ, ăn mặc toàn màu đen, từ trong rừng túa ra, họ đến quan sát, ghi chép, phỏng vấn và chụp hình những người dân làng giờ đây vẫn còn đang ngơ ngác, nét sợ hãi vẫn còn in đậm trong những cặp mắt lạc thần.

Chị Tư Xinh, một phóng viên chiến trường đang lăng xăng với cái máy chụp hình, thấy thằng bé quá tội nghiệp, thương tình, đem nó theo vào chiến khu. Chị hỏi nó tên gì, nó cũng không nhớ. Chị nhận nó là con nuôi và đặt tên nó Lượm, nhưng ai cũng kêu nó là Cu Đen vì nước da nó đen như củ Súng. Thằng Cu Đen lớn lên giữa khu rừng già rậm rạp cùng người má nuôi và những đồng chí của bà.

Từ đó, tuổi thơ của nó là khu rừng Sác sình lầy, chung quanh là những con rạch nhỏ đan chéo nhau chằng chịt, hai bên bờ toàn những cây Bần, Đước, Mắm, Chà Là và những bụi Ô Rô hay những bụi Ráng mà chính nó cũng không biết đây là chỗ nào. Nó hay rượt theo những con cua, con còng, hoặc đợi nước lên đi bắt ốc đeo bám trên những thân cây sống vùng nước lợ. Người lớn dạy nó cách đặt bẫy bắt cá Thòi Lòi, cách phân biệt đâu là hang cua Biển và hang rắn Nước.  

Với đôi tay thành thuộc, nhanh nhẹn, nó moi móc bùn sình và bắt được những con cua biển to bằng hai bàn tay; trước những hang rắn, nó dùng bàn chân nhấn xuống bùn,  gần miệng hang, con rắn nước vừa chui đầu ra để thở, nhanh như cắt, nó tóm lấy cổ con rắn, dùng cái liềm mang theo, cắt ngang cổ con rắn xấu số, rồi bỏ khúc mình vào ngay cái giỏ lác đeo bên cạnh sườn. Ngày nào trở về, nó đều mang rất nhiều “chiến lợi phẩm” cho bà bếp cải thiện bữa ăn cho mọi người.

Nó lớn lên mạnh mẽ giữa hoang dại, thiên nhiên sông nước và giữa những người đồng chí của má nuôi nó. Nó chỉ biết đọc, biết viết sơ sơ nhờ má nó dạy kèm, nhưng đặc biệt, nó bơi lội rất giỏi, lặn hụp như con Rái Cá. Thỉnh thoảng có những đêm, má nó và các đồng chí đi công tác bằng những chiếc xuồng 3 lá nhỏ, họ chỉ trở về khi trời mờ mờ sáng. Nó chẳng buồn tìm hiểu coi họ đi đâu và làm những gì.

Khi nó 12 tuổi, một đêm đang say ngủ, nó mơ hồ nghe tiếng thì thầm và tiếng cười giỡn nho nhỏ, và cả tiếng hơi thở gấp gáp của má nuôi và một người đàn ông ở căn hầm kế bên ăn thông qua chỗ nó nằm. Bỗng nó bị đánh thức dậy bởi tiếng thét kinh hoàng đau đớn của má nó, tiếng động của một cuộc vật lộn ngắn ngủi và tiếng thân người nặng nề đổ xuống. Nhiều bước chân vội vã, rầm rập rời đi và tiếng dầm bơi khua nước hoảng loạn từ từ xa dần.
Nó vùng dậy chạy sang coi chuyện gì xảy ra. Trước mắt nó, trong bóng tối mờ mờ, nó vẫn nhận ra má nó đang rên rỉ đau đớn trên cái sạp giường làm bằng cây Chà Là và người đàn ông nằm quằn quại ôm vết thương dưới nền đất. Mùi máu xông lên tanh tưởi làm nó muốn nôn, choáng váng té ngồi xuống đất. Người đàn ông dãy dụa thêm mấy cái, thân hình trần truồng của ông run lên bần bật, hai chân cứng đờ ra và nằm im bất động.

Trời đất như tối sầm lại, nó ngã vật xuống như mê đi, bên tai nó vẫn nghe nhiều tiếng lao xao và tiếng chân người khiêng cáng hai cái xác ra khỏi căn chòi. Đó là lần cuối cùng nó được nhìn thấy má nuôi nó. Sau này, nghe mấy đồng nghiệp của má nó rỉ tai nhau, tính mạng cô Tư Xinh vẫn có thể cứu được dù đang bị mất máu nhiều, dù lên cơn sốt nặng, nhưng hình như có lệnh ngầm của thủ trưởng, họ không cầm máu và cứ để cô chìm dần vào cơn hôn mê, không bao giờ thức dậy nữa.

Mấy ngày sau khi chôn cất má nó xong, thằng cu Đen không ăn uống gì cả, nằm mê man trên giường. Mấy cô trong tổ tuyên truyền của má nó thay nhau chăm sóc thằng bé. Trong mơ màng, nó vẫn nghe mấy gì nói chuyện thì thầm với nhau là thủ trưởng yêu cô Tư Xinh, và bằng mọi cách như đe dọa và kỷ luật đảng, ông ta ngăn cấm tình yêu của cô và chú quay phim. Ông còn lập tòa án nhân dân, truy tố hai người tội hủ hóa. Dầu vậy, hai người vẫn lén lút hò hẹn và chuyện gì phải xảy ra, đã xảy ra.

Một lần nữa, thằng cu Đen lại bơ vơ, mất đi tình thương duy nhất của má nó, người mà nó yêu kính nhất đời; dù vậy nó vẫn sống dựa vào tình thương của các cô, các gì trong chiến khu. Nó hay ngồi thu mình lại một góc, chỉ im lặng nhìn người, nhìn cuộc sống trong khu bưng biền cứ thế trôi đi, và nó cảm thấy an toàn với cái thế giới nhỏ bé riêng tư của mình; thỉnh thoảng, những cảm xúc giằng xé, cái ác, cái thiện, sự nổi loạn trong trí óc non nớt của nó, đôi khi rất mâu thuẫn nhưng nó không biết phải giải nghĩa làm sao.

Trong lòng nó bắt đầu nhen nhúm sự căm ghét đối với ông Năm Thiền, người thủ trưởng trong bưng biền. Cặp mắt nó lóe lên tia nhìn hận thù mỗi khi nhìn thấy ông và cặp mắt đó dõi theo từng bước chân cho đến khi ông ta đi khuất đằng xa. Nó chợt nảy ra ý muốn trả thù cho má nó, nhưng không biết làm sao vì ông ta lúc nào cũng có 2 tên cận vệ đi kế bên, ngay cả khi ngủ, ông ta cũng có một tên cận vệ thân tín ngủ bên ngoài.

Cứ thế năm này qua năm khác, nay nó đã là một thiếu niên to lớn, mạnh mẽ, nước da đen sạm nắng, hằng ngày, nó vẫn đi kiếm tôm cá về cải thiện cho mọi người; chiều về nó được huấn luyện thêm về võ thuật và học tập chính trị; đêm đến nó lại rút về cái thế giới riêng tư của nó, tránh giao tiếp với mọi người, ngoại trừ phải đi học tập đường lối và chính sách của đoàn, đội, nhưng nó vẫn nuôi dưỡng sự hận thù ngút trời với tên thủ trưởng đã giết má nó.
Tổ chức giao cho nó công việc giao liên, đưa tài liệu được dấu trong những cái giỏ đựng cua hay dưới sàn ghe được rộng cá bên trên, đủ mọi cách ngụy trang để tránh cặp mắt các trạm kiểm soát đường sông. Nhờ nhanh nhẹn, tháo vác và sức khỏe bền bỉ, cộng thêm vẻ ngờ nghệch cố hữu, nó đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.  

                                                                             ***

Mấy ngày nay, trong chiến khu, tự nhiên không khí sôi động thấy rõ, mặt mày ai nấy đều có vẻ vui mừng, phấn khởi hẳn lên. Mọi người đi lại nhộn nhịp và bàn tán xôn xao. Vài người đã chuẩn bị gói ghém tài sản riêng của mình vào những cái ba lô con cóc, họ nai nịt gọn gàng, vũ khí sẵn sàng như chuẩn bị cho một cuộc dọn nhà hay một cuộc đại trường chinh. Thằng cu Đen vẫn tỉnh bơ như chẳng có chuyện gì xảy ra. Nếu ai để ý thật kỹ, mới thấy nó hay lảng vảng gần căn chòi ông thủ trưởng.

Chiều hôm đó, một buổi họp bất thường diễn ra dưới sự chủ tọa của ông Năm Thiền. Tất cả mọi người đều bắt buộc phải có mặt. Khuôn mặt ông Thủ Trưởng không dấu được niềm vui bất ngờ, đưa nắm tay lên trời, bằng một giọng hùng hồn, ông cao giọng nói oang oang:

Ngày lịch sử đã đến, ngày mai tôi và các đồng chí sẽ xuất kích ngay tại nơi đây và tiến thẳng về thủ đô cướp lấy chính quyền. Ngày xưa, Quang Trung, Nguyễn Huệ mừng Xuân trước khi về Thăng Long; đêm nay, tất cả chúng ta ăn mừng chiến thắng để ngày mai chúng ta sẽ cắm lá cờ đỏ thắm của chúng ta trên nóc dinh của bọn “ngụy quyền” tay sai bán nước. Đêm nay chúng ta liên hoan mừng đại thắng mùa Xuân.

Dưới ánh lửa bập bùng đêm liên hoan mừng chiến thắng, mọi người say sưa uống thả dàn, uống say túy lúy, không còn biết trời trăng. Hai tên cận vệ của Năm Thiền mất cảnh giác, uống đến say mèm; riêng ông Thủ Trưởng, bước đi không vững, cố lê đôi chân loạng choạng của mình về đến căn chòi là ngã vật ra ngáy như sấm.

Sáng hôm sau khi trời còn chưa sáng rõ, một đám đông bu quanh căn chòi của đồng chí Thủ Trưởng bàn tán xôn xao quanh cái xác chết của ông ta với một con dao thọc huyết heo cắm lút cán vào ngực. Một mảnh giấy nguệch ngoạc ghi vài chữ bằng máu “Nợ máu phải trả bằng máu” để cạnh bên. Vì bận lo thu xếp hành trang cho cuộc đổi đời lịch sử, chẳng mấy ai để ý đến chuyện điều tra coi ai là thủ phạm. Nhưng các cô chú của nó trong tổ tuyên truyền đều nhìn nhau bằng cái nụ cười đầy ngụ ý.
 
Lúc đó, vừa tròn 17 tuổi, nó theo chân “quân giải phóng” tiến vào thủ đô. Nó được giao chỉ huy đội thanh niên tiền phong thành đoàn, mang băng đỏ và súng ngắn K-54 đi lùng bắt những thành phần “phản động” còn sót lại của chế độ trước. Vài năm sau nó được gởi qua nước Nga Xô-Viết học về ngành luật. Thời gian này là một bước ngoặt quan trọng thay đổi cả cuộc đời và nhân sinh quan của nó về cuộc sống mới ở xứ người. Nó được thấy nhiều điều mới lạ mà ở Việt Nam nó chưa từng được biết. Nó được học và nhồi sọ một thứ chủ nghĩa ngoại lai, tôn thờ đảng trên hết, hơn cả cha mẹ, ông bà, lấy cứu cánh biện minh cho phương tiện. Một triết lý sống mới bắt đầu tượng hình lên trong đầu của nó.

Sau 6 năm du học trở về, họ thu xếp cho nó một chân luật sư tập sự tòa án ở một quận lớn nhất trong thành phố. Nó phấn đấu hết mình và trở thành một đảng viên nòng cốt. Cuộc đời của nó từ đó sang trang sách mới, từ một thằng bé bắt cua đen đúa, nay lột xác trở thành một luật sư hàng đầu được ông Bí Thư thành ủy nâng đỡ lên làm Chánh Án thành phố.

Ông Chánh Án là cánh tay phải và là một trợ thủ đắc lực cho ngài Bí Thư kiêm Chủ Tịch thành phố trong tất cả mọi vấn đề, từ đối ngoại với các nước anh em Xã Hội Chủ Nghĩa vì ông có thể nói và đọc trôi chảy tiếng Nga; qua cả vấn đề đối nội trong việc thanh trừng những đồng chí của mình không cùng phe phái bằng cách ghép tội danh tham nhũng, hủ hóa, thậm chí là phản động. Hai người như cặp bài trùng, đi song đôi và hỗ trợ nhau. Ông Chủ Tịch là người có mặt trong tất cả mọi cuộc họp báo; ông Chánh Án, ngược lại, ít khi xuất hiện nơi công cộng, lúc nào cũng kín tiếng và làm việc sau hậu trường.
Nhiều năm trôi qua, ông Chánh Án giờ đây đã 50 tuổi, vẫn sống một mình, không vợ con, không người thân. Hành vi rất bí ẩn, ông không thích kết giao nhiều và chỉ có vài người bạn trong giới chức quyền thành phố. Ông nuôi một bà già nhà quê, ít học, không biết đọc chữ nhưng tuyệt đối trung thành và cho ở trong nhà để quán xuyến mọi việc trong nhà. Ban ngày, một anh đầu bếp đến nấu nướng đặc biệt cho ông, chiều đến phải ra về, không được ở lại. Ngôi biệt thự ông được thành phố cấp cho là một tòa nhà xây cất từ thời Pháp thuộc, ẩn mình trong một một khu vườn cây cổ thụ rợp bóng mát, trên một mảnh đất rộng rãi, người ngoài muốn nhìn vào cũng không thấy gì. Đây là giang sơn riêng biệt mà ông chỉ mời một vài vị tai mắt và quan chức trong thành phố đến những dịp tối quan trọng mà thôi. Ông chậm rãi, ngả người dựa vào lưng ghế, mỉm cười hài lòng với cuộc sống hiện nay của mình.


NGUYỄN VĂN TỚI 5/2025

                                                                        

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tạo bài viết
Tổng số lượt xem bài: 501,541
Ngày 30 tháng 11 năm nay tôi lại có dịp về thành phố Santa Ana, California để lãnh giải thưởng Việt Báo Viết Về Nước Mỹ lần thứ hai. Lần trước cũng vào dịp lễ Thanksgiving năm 2023, tôi được trao giải danh dự với hai bài viết : “Joe và Những Con Bồ Câu” và bài “Giữ Cháu Ngoại”. Lần này với bài “Viết Văn Ở Mỹ” và bài “Xin Đừng Đẻ Nữa”. Cứ mỗi hai năm thì Việt Báo tổ chức trao giải một lần. Lần này là năm 2025, đánh dấu 50 năm người Việt tị nạn, cũng là năm thứ 25 từ ngày Việt Báo mở ra diễn đàn Viết Về Nước Mỹ vào dịp 30 tháng 4 năm 2000. Diễn đàn mở ra cho tất cả mọi người không phân biệt tuổi tác, già trẻ, trai gái, thành phần nghề nghiệp. Ai cũng có thể bày tỏ tâm tư, tình cảm, suy nghĩ qua ngòi bút, viết ra những trải nghiệm của bản thân, gia đình, người thân, bạn bè và những người có cùng hoàn cảnh trên con đường tìm đến nước Mỹ sau cái ngày 30 tháng 4 oan nghiệt năm 1975, cũng như bằng cách nào mà mỗi người hội nhập vào đời sống Mỹ và trở thành công dân Mỹ như ngày hôm nay.
Không có sách thì không có văn minh vì những khám phá chân lý không được lưu truyền hậu thế. Nghĩa là không có khoa học, lịch sử, kinh kệ, hoặc bất cứ kiến thức nào được ghi chép lại để làm nền cho những bước xây dựng văn minh. Vì thế, chương trình Việt Báo Viết Về Nước Mỹ (VVNM) rất giá trị và quan trọng cho hơn trăm triệu người Việt nói riêng và thế giới nói chung để soi thấu tâm tình lịch sử của hơn hai triệu người Mỹ gốc Việt, hơn năm triệu Việt Hải Ngoại, và hơn một trăm triệu Việt quê nhà.
Khi đọc thông báo kết quả cuộc thi lần thứ 25 do Việt Báo (VB) tổ chức với đề tài Viết về nước Mỹ (VVNM) có tên mình trên đó, tôi đã không tin vào mắt mình, phải đọc đến hai ba lần vì tôi chỉ là hàng xóm của Mỹ thôi; giải không cao nhưng tự an ủi “ vạn sự khởi đầu nan”, tuy vậy trong lòng có một cảm giác lâng lâng, được đứng vào hàng ngũ một trong 18 người thắng trận văn chương trên toàn thế giới, mà ai cũng đã rất nỗ lực, viết thật hay, thật giỏi dưới đủ góc nhìn cuộc sống suốt hai năm qua 2023-2025. Đây không phải là giải văn chương hải ngoại đầu tiên tôi nhận được, nhưng điều làm tôi ấn tượng nhất là ngày phát giải được tổ chức rất long trọng mà tôi tình cờ được tham dự qua livestream năm 2023...
Chiều thứ Năm, ngay sau bữa cơm sum họp nhân dịp Lễ Tạ Ơn cùng cậu con trai, vợ chồng tôi cùng cô con gái thu xếp hành lý chuẩn bị lên đường. Chúng tôi tạm biệt con trai trong sự lưu luyến quen thuộc của những gia đình có con lớn sống xa nhà; vừa tự hào vì con trưởng thành, lại vừa nghèn nghẹn vì những cuộc gặp gỡ luôn ngắn ngủi. Dịp này càng đặc biệt hơn khi chúng tôi phải chia tay sớm, bởi cậu bận học hành, không thể cùng chúng tôi tham dự chuyến du lịch kết hợp tham dự lễ trao giải Viết Về Nước Mỹ lần thứ 25, một sự kiện mà chúng tôi đã mong chờ và chuẩn bị từ lâu.
Hồi tháng Tám năm nay, khi Việt Báo mới thông báo những tác giả trúng giải VVNM (Viết Về Nước Mỹ) 2025, tôi liền gọi điện thoại khoe ông xã dù biết chàng đang làm việc. Chàng trả lời tỉnh bơ: - Cuộc thi này coi bộ …dễ quá hả em? Tôi chưng hửng: - Anh nói vậy nghĩa là sao? - Thì em dự thi ba mùa, 2021-2023, và năm nay 2025, cả ba mùa đều trúng giải, không dễ thì là gì? - Ủa? Ủa? Hello? Không biết chàng thờ ơ hay đang bận tiếp khách hàng đến tiệm mua thuốc mà chẳng thấy trả lời! Chẳng lẽ nào chàng chỉ nói đùa, và có ý vừa khen vừa … mỉa mai tôi?
Hôm qua tôi đi tham dự lễ trao giải Việt Báo Viết Về Nước Mỹ (VVNM) lần thứ 25. Vậy là đã tám năm từ khi tôi tham dự lễ trao giải VVNM lần trước và hai mươi ba năm từ lần đầu. Có nhiều thứ đã thay đổi và cũng còn nhiều cái vẫn còn nguyên như hai lần trước. Khách mời danh dự năm 2002 có nhạc sĩ Phạm Duy, tài tử Kiều Chinh, nhà thơ Du Tử Lê, nhà báo Đỗ Ngọc Yến của báo Người Việt. Trong những người này chỉ còn tài tử Kiều Chinh có mặt ngày hôm qua. Nếu tôi nhớ không lầm thì năm đó cũng là năm bà Trùng Quang được vinh danh là tác giả cao tuổi nhất (92). Năm đó có lẽ tôi là một trong hai tác giả trẻ tuổi nhất (29), người kia là Orchid Lâm Quỳnh (?). Hôm qua, tại lễ trao giải VVNM, tôi vẫn còn là một trong ba tác giả lãnh thưởng trẻ nhất. Vừa đậu xe xong, bước ra là thấy tác giả trẻ tuổi nhất, Võ Phú, đang đi bên cạnh. Võ Phú tuy là tác giả trẻ tuổi nhất ngày hôm qua nhưng lại là một trong những tác giả nhiều “tuổi VVNM” nhất vì đã tham gia từ năm 2004...
Cộng đồng người Việt khắp nơi đang đánh dấu năm thứ năm mươi sinh sống ở hải ngoại. Nửa thế kỷ – một chặng đường đủ dài để lớp người lưu vong trưởng thành, đủ lâu để một nền văn hoá vừa tiếp thu cái mới mà vẫn giữ vững căn cước cội nguồn. Chính từ sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống Việt và văn hóa nơi xứ người, giữa gian truân và thành tựu, giải thưởng Viết Về Nước Mỹ ra đời như một nhịp cầu kết nối các thế hệ, một hành trình nhân văn bảo tồn tiếng Việt, lưu giữ ký ức, chia sẻ kinh nghiệm hội nhập và hướng đến tương lai vững vàng của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ sau 50 năm. Thành lập một phần tư thế kỷ trước, đúng ngày 30 tháng 4 năm 2000 – kỷ niệm 25 năm người Việt miền Nam phải bỏ xứ ra đi – giải thưởng Viết Về Nước Mỹ nhanh chóng trở thành diễn đàn gửi gắm tâm tư, tình cảm và kinh nghiệm hội nhập thực tế, qua hàng chục ngàn câu chuyện, hàng ngàn cuộc đời.
Không phải ngẫu nhiên mà Viết Về Nước Mỹ được nhà thơ Nguyên Sa gọi là “Lịch Sử Ngàn Người Viết.” Mà nếu tính cho đến ngày hôm nay, con số “ngàn” ấy chắc đã lên tới chục ngàn, trăm ngàn. Viết Về Nước Mỹ năm nay là năm thứ 25.
Em sinh ra không bình thường như những đứa trẻ khác. Sáu tháng tuổi, em bắt đầu có những hiện tượng lạ. Mẹ đưa em đi khám, và phát hiện em bị chứng Progeria - một căn bệnh hiếm gặp mà khoa học chưa thể chữa trị được. Em không bụ bẫm, không lớn lên theo vòng tay chờ đợi của cha mẹ, mà già nhanh từng ngày cùng những giọt nước mắt đau khổ của mẹ. Em lớn lên trong ánh mắt ướt nhòa ấy. Mỗi nếp nhăn xuất hiện sớm trên gương mặt non nớt của em lại hằn thêm một vết thương trong tim mẹ. Có những đêm, em tỉnh giấc, thấy mẹ ngồi lặng bên giường, bàn tay run run khẽ vuốt mái tóc đã mỏng và thưa của em, như sợ rằng chỉ cần một cái chạm mạnh thôi, những sợi tóc cuối cùng cũng sẽ rụng hết. Đêm nối ngày, mẹ hao gầy theo từng nhịp thở yếu ớt của em, nhưng ánh mắt mẹ chưa bao giờ rời đi, như muốn khắc vào hồn em một điều: “Con không đơn độc.”
Tôi quẹo xe vào tận cùng góc phải khu Almaden Safeway Center San Jose, CA, tìm được một chỗ đậu, và mở cửa bước ra ngoài. Ngọn gió cuối thu dịu dàng thổi qua những hàng cây trụi lá, mang theo chút hơi lạnh đầu đông, len vào từng góc khu shopping lớn của miền Bắc California. Bãi đậu xe của siêu thị Safeway chiều nay đông kín vì gần ngày Lễ Tạ Ơn, một trong những ngày lễ lớn của Hoa Kỳ. Dù chỉ mới đến Mỹ hơn ba năm, tôi cũng đã có khá nhiều kinh nghiệm về việc kiếm chỗ đậu xe ở cái shopping mall này khi đi mua sắm. Chọn đi xa một chút nơi cuối bãi thì dễ có chỗ trống và khỏi sợ ai đụng quẹt mình. Thấy trời còn chút nắng chiều, tôi bước trở lại xe lấy cái mũ rộng vành chụp lên đầu và đeo vào cặp kính râm. Đi ngang qua chỗ cái thùng rác dưới gốc một cây xanh, tôi xém vấp vào một người quần áo nhem nhuốc đầu trùm mũ áo lạnh sùm sụp với cái bao nylon lớn đen thùi lùi đựng đầy chai lon nhôm nhựa nằm cạnh bên...
Nhạc sĩ Cung Tiến