Hành Trình Để Trở Thành Người Mỹ

19/09/201900:00:00(Xem: 2815)
Hành Trình Để Trở Thành Người Mỹ

Bài số: 5791-20-31597-vb5091919

 

Tác giả tên thật là Đặng Thống Nhất, một nhà giáo hồi hưu. Sau nhiều năm dạy Song Ngữ và ESL tại Khu Học Chính Minneapolis và Việt Ngữ tại Đại Học Minnesota. Người di dân tại Hoa Kỳ một chủ đề quan trọng cho học sinh tị nạn khi ông dạy trong chương trình Song Ngữ tại Minneapolis. Bài  được viết lại khi gần đây câu sỉ nhục nặng tính kỳ thị kiểu KKK  thường xuất hiện trở lại: “Go back where you come from”

 

***

Thấm thoát tôi đã sống một thời gian dài trên đất Mỹ hơn cả một nửa đời người với bốn mươi bốn năm dòng dã và hôm nay ngồi nghĩ lại mình đã là người Mỹ chưa hay là nửa Mỹ nửa Việt?

Vậy người Mỹ là ai? Có phải là ông Mỹ da trắng gốc Na-uy, người điều khiển chương trình giáo dục Song ngữ và ESL của Khu Học Chính Minneapolis khi tôi mới vào làm hay là vợ chồng gốc Mễ Tây Cơ mới dọn từ California đến ở cạnh nhà tôi hay là ông bạn quí gốc “da đỏ” đồng nghiệp với tôi?

Các nhà chính tri gia và dân Mỹ đều hãnh diện cho rằng nước Mỹ là nước của người di dân nơi mà gia đình của mọi người tới sống để kiếm tự do hay cải thiện cuộc sống. Ngay cả Tượng Nữ Thần Tự Do cầm đuốc soi sáng tại Đảo Liberty ở New York cũng là người di dân. Tượng này là món quà thân hữu của Pháp được nhập cảnh và khánh thành vào năm 1886.

 

Thổ dân Mỹ Châu

 

Ngay cả người Mỹ đầu tiên cũng là di dân. Họ được gọi là Paleo-Indians đến Châu Mỹ từ Á châu hai mươi ngàn năm về trước qua ngả Beringa, cầu thiên tạo nối liền Châu Á và Châu Mỹ nay gọi là eo biển Bering. Những dân này sống rải rác trong các bộ lạc mà họ gọi là quốc gia. Mỗi bộ lạc có tiếng nói riêng và hầu hết được tổ chức theo chế độ gia đình truyền từ đời này sang đời kia. Các bộ lạc thường trao đổi hàng hóa với nhau. Dân bản xứ tin vào sức mạnh của linh hồn hiện diện trong thiên nhiên mà người lãnh đạo tôn giáo được gọi pháp sư hay shaman. Họ cũng tin rằng con người cần phải sống hòa đồng với nhau.

Vào năm 1492 ông Christopher Columbus, nhà thám hiểm và thuyền trưởng Ý, đã có ý định kiếm con đường gần hơn đến Ấn độ nhưng ông và ba thuyền của ông là Santa Maria, Pinta và Nina xuất phát từ Tây Ban Nha cặp đến đất Châu Mỹ mà cứ tưởng là Ấn độ. Vì vậy ông gọi dân bản xứ là người Indians và Châu Mỹ sau đó được gọi là Tân Thế Giới. Thường trong sách giáo khoa hồi xưa chúng ta học dạy rằng Christopher Columbus này là người khám phá ra Châu Mỹ nhưng thật ra người bản xứ sống cả ngàn năm trước họ chính là người khám phá ra ông và đoàn tùy tùng.

Hãy nghe một dân bản xứ vô danh nói về cách đối xử của người da trắng với thổ dân:

“Khi các ông đến đất chúng tôi, các ông không mở rộng vòng tay nhưng các ông mang Thánh Kinh, súng đạn và bệnh tật. Các ông chiếm đất của chúng tôi. Các ông giết chúng tôi với súng đạn và bệnh tật rồi còn ngạo mạn gọi chúng tôi là đồ mọi rợ vô thần.”

Quả đúng như vậy. Vào đầu thế kỷ 16 trong khi binh lính xâm lược Tây Ban Nha và nhà buôn da thú người Pháp cạnh tranh nhau về đất đai và tài nguyên trên Tân Thế Giới còn các nhà truyền giáo Âu châu hăng say bằng bất cứ giá nào muốn truyền bá Ki tô giáo cho dân bản xứ là những người chưa được nghe phúc âm bao giờ. Kết quả của công cuộc truyền giáo là phần nhiều thổ dân có cảm tình lẫn lộn với văn hóa và tôn giáo mới này. Nước Mỹ lúc đó đang bành trướng đất đai và các giáo sứ cũng được thành lập và gia tăng từ Florida cho đến California.

Trước khi người da trắng đến dân bản xứ sống biệt lập yên ổn trên đất ông cha để lại nhưng khi người Âu châu đến thì đời sống của họ bị đảo lộn mọi mặt. Chiến tranh xẩy ra vì dân da trắng Mỹ gốc Âu châu nghĩ dân bản xứ là dân mọi rợ thiếu văn minh nên họ dùng vũ khí bạo lực để dành đất xua đuổi họ đi nơi khác với ngụy luận đất Mỹ là thiên định hay “manifest destiny” nên dân da trắng có quyền mở mang quốc gia mới “của” họ.

Trong khoảng năm 1830-1850 các bộ lạc ở miền Đông Nam nước Mỹ bị bắt buộc rời đất mẹ của họ đến miền Tây của sông Mississippi gọi là Lãnh Thổ Người Da Đỏ. Trên đường đi bao nhiêu dân bản xứ chịu bao nhiêu gian nan đau khổ với bệnh tật, đói khát và nhiều dân đã tử vong trước khi đến “ vùng kinh tế mới”. Máu và nước mắt đã chảy dài trên con đường mòn dài đăng đẳng này vì thế con đường này được gọi là Đường Mòn của Nước Mắt hay “Trail of Tears”.

Thêm vào đó khi các nhà thám hiểm người Anh, Pháp và Tây Ban Nha tiếp xúc với Tân Thế Giới họ mang theo nhiều kỹ thuật và cách sống hoàn toàn xa lạ đối với dân bản xứ nhưng họ cũng mang một kẻ thù tiềm ẩn cho thổ dân: bệnh tật mới. Dân bản xứ không có tính miễn nhiễm với các bệnh tật của người Âu châu nên họ mắc bệnh nhanh chóng khi trực tiếp tiếp xúc với người da trắng trong khi người da trắng quen với các bệnh này. Bệnh như đậu mùa, cúm, sởi, thủy đậu...đã lan tràn tới thổ dân mà thổ dân không biết cách cứu chữa và đã làm họ gần như tuyệt chủng.

Ngày nay có khoảng hơn năm triệu dân bản xứ sống trên đất Mỹ. Tôi có người bạn đồng nghiệp là dân bản xứ có ông nội người Ba Lan nên có nhiều dịp học hỏi về lịch sử và văn hóa của bộ lạc Ojibway mà ông thuộc bộ lạc này.

 

Người gốc Âu châu

 

Sau khi Christopher Comlumbus đặt chân đến Mỹ châu thì có nhiều sắc dân Âu châu sang lập nghiệp. Vào thập niên 1950, người Âu châu đầu tiên là dân Tây Ban Nha và Pháp. Vào năm 1607, người Anh sang định cư tại Jamestown thuộc Thuộc Địa Virginia. Sau đó vào năm 1620 một nhóm người Pilgrims tránh sự ngược đãi tôn giáo tại Âu châu và sang Mỹ lập một thuộc địa tại Plymouth, Massachussetts rồi có nhóm người Puritan (Thanh giáo) cũng sang Mỹ kiếm tự do tôn giáo và định cư tại Thuộc Địa Vịnh Massachus- setts (Massachusetts Bay Colony).

Các thuộc địa của Anh quốc được thành lập dọc theo bờ biển Đại Tây Dương, từ Maine cho tới phía bắc của Georgia. Thuộc địa củaThụy Điển và Hòa Lan được thành lập chung quanh New York. Trong thập niên 1600 và 1700 có nhiều chiến tranh vì tranh chấp đất đai trong khi có nhiều di dân tới Tân Thế Giới.

Pháp và Anh gây gổ với nhau nên xẩy ra cuộc chiến tranh Pháp và Thổ Dân hay French and Indian War (1754-1763). Anh Quốc thắng trận nên chiếm cứ Canada và cai trị 13 thuộc địa.

Hai nhóm di dân đến nhiều nhất trong giữa thế kỷ 18 là người Đức và Ái Nhĩ Lan sau đó là người Ý, người theo đạo Do Thái và người Đông Âu.

Ý niệm Hiệp Chủng Quốc là một lò luyện thép “ melting pot” khi dân chúng của nhiều quốc gia kết hợp lại và tạo ra người Mỹ rất thịnh hành khi nói về nước Mỹ. Tuy vậy người Mỹ lúc đó đã không mở rộng bàn tay và nhiều khi từ chối nhập cảnh nhiều nhóm di dân. Nhiều người định cư gốc Âu châu đến trước khinh thường các giống dân khác mới đến dù rằng họ là người xây dựng đường xá, đường xe lửa, nhà cửa, đào than đá và sắt... cho nước Mỹ.

Lúc đó theo ý của nhiều người thì người Mỹ “chính gốc” là người da trắng, theo đạo Tin lành và nói tiếng Anh.

 

Người da màu gốc Phi châu

 

Dân thuộc địa cũng muốn dùng thổ dân làm lao công trong các đồn điền thuốc lá hay bông vải nhưng bệnh dịch đã tiêu diệt họ gần hết nên dân thuộc địa nghĩ ra một lớp lao công khác: nô lệ người Phi Châu.

Trong suốt thế kỷ 17, các nhà lập nghiệp Âu châu ở Bắc Mỹ đã dùng nô lệ Phi Châu là nguồn lao động rẻ tiền và dồi dào bằng cách “nhập cảng” các nô lệ coi như là “hàng hóa”từ Phi Châu thay vì dùng các người làm mướn nghèo gốc Âu châu. Họ đã dùng ba chặng hàng hải trong công việc này. Chặng thứ nhất hay “Outward passage” là tàu xuất phát từ Âu Châu với hàng hóa tới miền Tây Phi Châu và nơi đây chủ tầu trao đổi hàng hóa và mua nô lệ. Những người nô lệ này thường bị ruồng bắt trong các vụ tấn công tại làng của họ hay mua lại từ những con buôn. Sau đó tàu di chuyển sang Mỹ châu có sức chứa khoảng 250-600 nô lệ một tàu và được gọi là chặng giữa hay “Middle passage”. Nô lệ sống chen chúc thiếu vệ sinh trong khi bị xiềng xích và ngủ trên bãi chất thải của họ. Có chừng 20% người nô lệ bị tử vong vì bệnh dịch, tra tấn vì chống đối hay tự vẫn trong hành trình trần ai kéo dài từ sáu đến tám tuần.

Sau khi cặp bến, các người nô lệ được mang ra chợ bán cho con buôn như một món hàng và trở thành người lao động không lương suốt đời tại các đồn điền của Mỹ. Buôn bán nô lệ xong các chủ tầu giầu có lại mua các nguyên liệu thô như thuốc lá, đường, lông thú, bông vải của Mỹ... để mang về Âu Châu là chặng kết thúc hay “Return passage”. Đây là hành trình mậu dịch tam giác hay “triangular trade passage”.

(còn tiếp một kỳ)

 

Đặng Hà Nội

 

 

Ý kiến bạn đọc
20/09/201916:15:19
Khách
Phai song lau tren nuoc My moi hieu nguoi My. My co tu do ngon luan nen nguoi ta phat bieu nhieu khuynh huong khac nhau, sai va dung. Phong theo loi TT Thieu ngay xua noi, thi co the tom tat la “Dung nghe nhung gi My noi, ma hay nhin nhung gi nguoi My lam”. Dan Minnesota da trang keo nhau bo phieu bau cho dan bieu Omar nguoi da den, hoi giao. Co mot ong da trang lay vo bac si, nay lai ly di de di theo ba hoi giao Omar da den, co 3 doi chong con, nhu the thi thay dan da trang cung rat thich nguoi da den. Khi ba Omar ve lai Minneapolis, dan da trang keo nhau den phi truong chao don hoan ho nhu don ruoc nu than. My tuy co nhung khuyet diem, nhung dan chung khong do xo vuot bien, va dan ngoai quoc do xo den My. Khong Tu xua co ke chuyen che do ha khac doc hai hon ho du, cho thay tai sao nuoc My van la nhat, mac du bao chi thien ta tuyen truyen.
20/09/201915:05:51
Khách
Bai viet rat hay. That toi nghiep cho nhung nguoi no le ngay xua.
Tac gia viet:
“Sau đó tàu di chuyển sang Mỹ châu có sức chứa khoảng 250-600 nô lệ một tàu và được gọi là chặng giữa hay “Middle passage”. Nô lệ sống chen chúc thiếu vệ sinh trong khi bị xiềng xích và ngủ trên bãi chất thải của họ. “
Nam 1976 nguoi VietNam cung dua nhung nguoi di cai tao ra mien bac trong nhung chuyen tau y het nhung tau cho no le hon 100 nam truoc. Nhieu nguoi Viet dang song hay du hoc o My co the la con chau cua nhung nguoi bo doi, thuy thu hay thuyen truong nhung tau cho cai tao. Nguoi My da xau ho ve su doi dai no le tan te, nhung den bao gio nguoi Viet cam thay xau ho khi ho doi xu tan te voi nguoi di cai tao?
19/09/201923:29:56
Khách
Xin đính chính người Tây Ban Nha và Pháp sang Mỹ lập nghiệp vào thập niên 1590 thay vì 1950.
19/09/201909:57:40
Khách
Thơm ngon, béo bổ với hương vị và màu sắc mới.
Món ăn tinh thần này của anh thuộc hàng... đặc sản!
Cám ơn anh Đặng Hà Nội đã khoản đãi mọi người một món ngon, lạ miệng.
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
Tạo bài viết
Tổng số lượt xem bài: 1,010,707
18/10/2019(Xem: 300)
Tác giả là cư dân Huntington Beach. Những Bài Viết Về Nước Mỹ đầu tiên của cô là “Chuyện Vui Sầu” ký bút hiệu Khánh Doãn đã được phổ biến từ tháng Tư 2011.
16/10/2019(Xem: 2193)
Nguyễn Cao Thăng là tên thật của tác giả, 52 tuổi, dân gốc Kinh 5 Rạch Giá, một cựu thuyền nhân, hiện là kỹ sư cơ khí của hãng máy bay Beechcraft tại Wichita, Kansas.
15/10/2019(Xem: 1923)
Tác giả hiện sống ở thành phố Victorville California, đã từng tham gia VVNM năm 2018
14/10/2019(Xem: 1162)
Tác giả đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2012, với những bài viết linh hoạt về đời sống tại Mỹ kèm theo hình ảnh hoặc tài liệu do ông thực hiện hoặc sưu tập.
12/10/2019(Xem: 2533)
Tác giả đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2015. Bà sinh năm 1948 tại Biên Hòa, cựu học sinh Ngô Quyền.
11/10/2019(Xem: 1952)
Tác giả dự Viết Về Nước Mỹ từ 2004. Võ Phú sinh năm 1978 tại Nha Trang-Việt Nam; định cư tại Virginia-Mỹ, 1994. Tốt nghiệp cử nhân Hóa, Virginia Commonwealth University.
10/10/2019(Xem: 2725)
Tác giả lần đầu gửi bài Viết Về Nước Mỹ và cho biết tên thật là Trương Thị Anh Đào là tên thật. Năm sinh: 1962. Qua Mỹ theo diện ODP năm 2011.
09/10/2019(Xem: 2046)
Tác giả là cư dân Miami, Florida, đã góp nhiều bài viết tuy ngắn nhưng tinh tế, cho thấy tấm lòng của ông với quê hương, con người, và nhận Giải Đặc Biệt Viết Về Nước Mỹ 2015
08/10/2019(Xem: 1936)
Tác giả đã kề cận tuổi 90 và lần đầu nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2019, với bài về Washington D,C. Mùa Lễ Chiến Sĩ Trận Vong.
05/10/2019(Xem: 3272)
Tác giả là một kỹ sư hồi hưu, đã sống 25 năm bên Pháp, hiện là cư dân Irvine, từng nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2013. Bài viết mới của ông là một du ký chất chứa nhiều tâm sự tác giả.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 10/2019, trận lũ lụt ở Nhật Bản từ bão Hagibis đã phá huỷ 1/3 đoàn tàu cao tốc tương lai có giá trị khoảng 32.8 tỷ Yên (300 triệu USD).
Từ lâu, ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử như smartphone, laptop, tivi... đã bị buộc tội là nguyên nhân gây mất ngủ, thậm chí tổn thương mắt. Ánh sáng xanh có bước sóng ngắn, có nghĩa là nó mang năng lượng cao và có thể làm hỏng các mô tế bào thị giác.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã triệt phá thành công một trong các trang web khai thác trẻ em lớn nhất trên Dark Web.
Khoảng giữa tháng 10/2019, hãng nước ngọt Coca Cola thông báo đã sản xuất thành công lô vỏ chai đầu tiên làm từ nhựa của các loại chất thải nhựa đang trôi nổi trên các đại dương.
Khoảng giữa tháng 10/2019, trang Bloomberg đưa tin nhà sáng lập Faraday Future - Jia Yueting đã nộp đơn xin phá sản tại tòa án Delaware.
Ứng dụng chia sẻ video nổi tiếng TikTok đã mở một văn phòng tại Mountain View, California – cách trụ sở chính của Facebook chỉ vài phút đi bộ. TikTok dường như đang tiếp cận đến "lãnh thổ" của Facebook - theo đúng nghĩa đen.
Khoảng giữa tháng 10/2019, bộ đôi Pixel 4 và Pixel 4 XL đã được Google ra mắt trong sự kiện tối qua. Bộ đôi smartphone mới của Google có một số nâng cấp, đặc biệt là camera, và thay đổi về thiết kế
Khoảng giữa tháng 10/2019, trong sự kiện ra mắt loạt sản phẩm mới của Google, bên cạnh bộ đôi Pixel 4 mới, hãng cũng giới thiệu một chiếc Pixelbook Go mới.
Các công ty công nghệ đang lên như Uber và WeWork liên tục xuất hiện trên các mặt báo thời gian qua, nhưng không phải vì lý do tăng trưởng hay một sự đột phá nào về doanh thu nào.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Purdue Pharma, hãng sản xuất ra loại thuốc OxyContin, loại thuốc giảm đau được cho là nguyên nhân của vấn nạn lạm dụng thuốc giảm đau ở Mỹ đã đệ đơn xin phá sản
Trong ngành hàng không, nữ giới chỉ chiếm số ít ở các mảng như phi công, kỹ sư, thợ máy và nhiều công việc chuyên môn khác. Tuy nhiên, trước sự thiếu hụt về nhân lực chuyên nghiệp, một giải pháp được đưa ra đó là khuyến khích nữ giới tham gia ngành hàng không, vì đây vẫn là nguồn nhân lực dồi giào chưa được khai phá. Khoảng giữa tháng 10/2019, Ủy ban hàng không liên bang (FAA) đã thành lập Ban cố vấn hàng không dành cho phụ nữ nhằm thực hiện chính sách mới.
Khoảng giữa tháng 10/2019, một số nguồn tin cho biết, Samsung có thể ra mắt Galaxy S11 vào đầu năm 2020, cụ thể là vào tháng 2. Và dù còn ít nhất 5 tháng nữa mới đến ngày ra mắt, thông tin dự đoán về chiếc điện thoại mới đã xuất hiện khá nhiều
Một kỹ sư phần mềm Facebook cho biết anh bị công ty sa thải vì lên tiếng về vụ tự sát của đồng nghiệp hồi tháng 09/2019.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Beats giới thiệu tai nghe Solo Pro, giá 299.95 USD. Đây là một chiếc tai nghe không dây với khả năng khử tiếng ồn, có thiết kế kiểu on-ear vốn khá phổ biến trên dòng sản phẩm Solo trước đây của hãng.
Ước tính có khoảng 50 quả bom hạt nhân được lưu trữ tại căn cứ không quân Mỹ ở Thổ Nhĩ Kỳ, đang trở thành những quân bài mặc cả tiềm năng trong mối quan hệ căng thẳng giữa Washington và Ankara sau khi Thổ Nhĩ Kỳ tấn công vào miền Bắc Syria.
Nguyễn Huỳnh Mai
===========VietAir Cargo==========