Hai Người Thầy

27/09/201800:00:00(Xem: 2489)
Hai Người Thầy
Tác giả: Trần C. Trí

Bài số 5508-20-31315-vb5092718

 
Tác giả đã nhận Giải Việt bút Trùng Quang 2016 và vừa nhận thêm Giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2018.  Ông tốt nghiệp cử nhân về Ngôn Ngữ Học tiếng Tây-Ban-Nha tại UC Irvine. Sau 5 năm rời trường để theo học tại UCLA, tốt nghiệp với hai bằng cao học và tiến sĩ về ngành Ngôn Ngữ Học các thứ tiếng gốc La-Tinh, ông trở lại trường cũ và  thành người đầu tiên giảng dạy chương trình tiếng Việt, văn hoá Việt tại UC Irvine từ năm 2000 cho tới nay. Bài viết mới của ông được ghi lời đề tặng trang trọng:

 
Thương kính tặng má và mẹ.

 
***
 

1. Má Tôi

 
Má tôi người Phan Thiết. Khi có chồng, có một thời gian bà theo ba tôi vào sống ở Bãi Xàu, Sóc Trăng, rồi sau đó ra Nha Trang. Má tôi sinh tôi ra không phải ở Nha Trang mà ở Sài Gòn. Bà rất yêu Nha Trang, nhưng lúc nào cũng nghĩ rằng Sài Gòn là nơi có những nhà bảo sanh đầy đủ tiện nghi để bà yên tâm cho những đứa con yêu quý của bà ra chào đời. Vì vậy, cứ mỗi lần có bầu sắp trở dạ, má tôi lại đáp một chuyến bay của Hàng Không Việt Nam vào thủ đô hoa lệ của miền Nam để vượt cạn. Đó là lý do tôi thường cho rằng mình có đến hai quê hương là Hòn Ngọc Viễn Đông và miền Thuỳ Dương Cát Trắng.

Cũng như bao bà mẹ khác, má tôi nuôi nấng, dạy dỗ chị em chúng tôi với trọn trái tim ngọt ngào của bà mẹ Việt Nam. Đối với riêng tôi, má tôi không những chỉ là người cho tôi sự sống, nuôi dưỡng tôi nên người, mà còn là người thầy đầu tiên dạy cho tôi tiếng Việt, cũng như luân lý và văn hoá Việt Nam. Trước khi tôi cắp sách đến trường, má tôi chính là người đã gieo vào trí óc còn trắng tinh như một tờ giấy của tôi những âm thanh và chữ nghĩa đầu tiên của tiếng mẹ đẻ tuyệt vời của chúng ta. Giọng nói của má tôi pha trộn âm hưởng của miền Trung lẫn miền Nam nên nghe khá đặc biệt, hay đúng hơn là “không giống ai”. Tôi nói tiếng Việt theo giọng của má nên ở Nha Trang, bạn bè nghe tôi nói và thường nhận xét: “Giọng của mày không phải giọng Nha Trang!” Vào Sài Gòn chơi, tôi lại bị mấy người em họ sống ở đó chê: “Giọng của anh nghe biết không phải là dân Xè-Goòng liền!”

  Thuở đó, vào thời Pháp thuộc, ông ngoại tôi là thầy giáo, nhưng xem ra cũng còn phong kiến lắm, chỉ cho con cái học vừa đủ để biết mặt chữ rồi bắt ở nhà giúp cha mẹ. Chỉ qua lúc giao thời sau này, hai người dì nhỏ nhất của tôi mới được ông ngoại cho học lên cao đẳng và đại học. Má tôi chỉ học hết bậc tiểu học và có bằng Sơ Học Yếu Lược (tiếng tây gọi là primaire élémentaire). Hồi đó mà phụ nữ có được tấm bằng này kể cũng là oai lắm rồi. May mắn cho má tôi, ông bà ngoại tôi có một tiệm bán sách ở Phan Thiết mang cái tên khá hay ho là Trường Xuân. Má tôi, là chị cả trong nhà, được giao nhiệm vụ hằng ngày đứng bán sách. Cũng nhờ đó mà bà tiếp tục mở mang kiến thức về tiếng Việt cũng như văn chương Việt Nam qua những cuốn sách bày bán trong tiệm.

Một trong những câu chuyện má tôi ưa kể đi kể lại cho chúng tôi nghe là câu chuyện nhỏ như sau. Má kể trước cửa tiệm sách ông ngoại dựng một tấm bảng ghi tựa đề của những cuốn sách mới về để giới thiệu với khách hàng. Một hôm có một tập thơ và một tập truyện ngắn tiền chiến mới phát hành. Má dùng phấn trắng ghi lên bảng mấy dòng chữ: “Hôm nay có sách mới về: Thơ Thơ, Xuân Diệu; Đợi Chờ, Khái Hưng”. Má giảng giải cho tôi: “Con có biết tại sao hai câu này nghe ngộ nghĩnh hay không? Viết xong, má đọc lại mới thấy hai câu này tình cờ nghe như hai câu thơ lục bát vậy!” Đó là lần đầu tiên trong đời tôi nghe đến thể thơ lục bát nên tò mò hỏi má tôi về loại thơ này. Má tôi vui vẻ giải thích cách làm thơ lục bát, cách chọn âm thanh và cách gieo vần. Sau này, mỗi lần làm một bài thơ lục bát, tôi lại bâng khuâng nhớ đến âm điệu nhẹ nhàng của hai câu quảng cáo sách của má mà đã vô tình trở thành hai câu thơ thú vị.

Má tôi nói giọng nửa Trung nửa Nam, và vốn liếng chữ nghĩa của bà cũng đậm nét địa phương của những vùng mà bà cùng ba tôi đã sống qua, kể cả cách phát âm cũng rất đặc biệt, lắm khi không đi cùng với chính tả. Chẳng hạn như những lúc bà la rầy tôi vì tôi không nghe lời bà, má tôi hay nói: “Con đừng thấy má không đánh con mà con “dữ ngư” nghe chưa. Con mà lì quá má cũng đánh con được vậy.” Khi nghe má la rầy như thế, trong trí óc non nớt của một thằng bé mới đi học và bắt đầu làm quen với chính tả tiếng Việt, tôi thầm đánh vần hai chữ mới lạ đó như sau: “dê ư dư ngã dữ, anh giê ư ngư, dữ ngư!” Sau này lớn hơn một chút, đọc sách báo, tôi mới biết rằng hai chữ đó phải viết (và đọc) là “dễ ngươi” mới đúng. Tuy vậy, tôi để ý thấy nơi tôi lớn lên, hầu như người lớn nào cũng nói “dữ ngư” như má tôi vậy.

Có nhiều chữ khác má tôi cũng đọc theo giọng miền Nam hay dùng theo nghĩa riêng của bà, như một thứ ngôn ngữ gia đình. Hồi đó, rất nhiều khi má tôi bảo tôi tìm món đồ gì mà tôi tìm hoài không thấy, má lại tìm ra món đó một cách dễ dàng. Má hay cằn nhằn: “Cái này nó nằm ‘chần dần’ ở đây từ hồi nào tới giờ mà con không thấy cũng lạ thiệt!” (Ý má tôi muốn nói “nằm sờ sờ ngay trước mắt”). Không biết quý độc giả có thường dùng hay nghe chữ này không chứ má tôi thích dùng nó lắm, và trong nhiều trường hợp khác nhau nữa. Thí dụ thay vì nói “người nào đứng lù lù trước cửa”, má lại nói người đó “đứng chần dần trước cửa”, hay thay vì tả một gương mặt “chành bành” (một chữ ưa dùng khác của má), má tôi cũng nói là “cái mặt chần dần”. Về sau tôi thử tìm chữ này trong từ điển thì thấy có cuốn không có chữ này, còn có vài cuốn thì viết là “chần vần” với nghĩa là to lớn, chỉ về gương mặt, chứ không có những “nghĩa rộng” mà má tôi thêm vào. Tóm lại, ngôn ngữ của má tôi dùng rất đỗi bình dân, chân chất, mà cũng đậm đà ý nghĩa, y như con người suốt đời sống bình dị của má.

Ngoài việc học ngữ vựng, tôi còn học ở má tôi nhiều câu ca dao tục ngữ có tính cách răn dạy hay nói về chuyện đời. Má tôi quan niệm rằng sự khôn khéo của con người không tuỳ thuộc vào tuổi tác mà hầu như là do ông trời sinh ra. Bà thường đọc cho tôi nghe câu tục ngữ này mỗi khi thích hợp với hoàn cảnh: “Khôn thì khôn thuở lên ba; dại thì già đầu cũng dại”. Thấy ai tỏ ra mình là quan trọng, má lại nhắc đến câu: “Có mợ chợ cũng đông; không có mợ chợ chẳng bỏ không buổi nào”. Khi tôi khôn lớn hơn, đến tuổi bắt đầu biết chuyện tình yêu, trai gái, những câu ca dao tục ngữ của má đọc cho tôi nghe cũng bắt đầu trở nên “táo bạo” hơn. Thấy có cô gái nào tỏ ra quay quắt vì không được một chàng trai để mắt tới, má ngâm nga: “Muốn người ta, người ta không muốn; xách cái dù đi xuống đi lên”. Gặp trường hợp có người đàn bà khó xử vì có đến hơn một người đàn ông tỏ ý muốn mình, má nhắc đến câu sau đây một các hóm hỉnh: “Hồi thì không có ai; hồi thì vừa trai vừa chồng”.

Tuy ưa đọc những câu nói có tính cách “dữ dội” như vậy, thật ra má tôi là một người rất đạo đức và đoan trang. Hằng ngày, thuở còn là thiếu nữ, trong lúc má bán sách cho khách hàng, chẳng thiếu gì những chàng trai trẻ thấy má tôi dung nhan cũng dễ nhìn, thường buông lời cợt nhã, bông đùa. Với ai má cũng làm mặt nghiêm, không hề đáp lại những lời chọc ghẹo thiếu lịch sự đó. Má thường đọc vanh vách nhưng câu ca dao hay tục ngữ nói về chuyện trai gái, vợ chồng như thể bà có nhiều kinh nghiệm lắm vậy. Kỳ thực, cả đời má tôi chưa biết yêu là gì. Theo lời má kể, tiêu chuẩn kiếm chồng của má hết sức giản dị: Yêu thương không thành vấn đề, má chỉ để mắt tới những anh chàng nào mồ côi cha mẹ (để sau này khỏi làm dâu!). Ngày đó, ba tôi lọt vào mắt xanh của má, một phần cũng vì ba khá đẹp trai, nhưng phần lớn là vì ba đã đáp ứng được tiêu chuẩn “mồ côi” của má!

Về chuyện trai gái, má tôi rất nghiêm khắc. Má thường bảo chúng tôi: “Đối với má, trai cũng vậy mà gái cũng vậy, khi quen nhau người này phải giữ gìn cho người kia. Khi nào cưới nhau rồi thì mới hay. Má giữ con gái của má, nhưng má cũng dặn dò con trai của má  phải giữ con gái người ta, biết xử sự đàng hoàng và tôn trọng bạn gái của mình”. Khi tôi có người bạn gái đầu tiên, lần nào trước khi tôi đi chơi với cô ta, má cũng dặn dò tôi bằng một thứ ngôn ngữ đầy tính “biểu tượng”: “Con đi chơi với bạn gái của con, làm gì thì làm nhưng nhất định không được “vượt bức tường âm thanh” đó nghen!” Cô bạn gái ngày xưa của tôi, mối tình đầu của tôi, rất tiếc về sau đã không trở thành vợ tôi. Nhưng cũng nhờ lời dặn dò kỹ lưỡng của má tôi mà “bức tường âm thanh” của cô chưa bao giờ bị máy bay của tôi vượt qua!

Khi cộng sản chiếm miền Nam, ước mơ của má tôi, cũng như bao người khác ở phía nam vĩ tuyến 17, là vượt thoát chế độ độc tài để đến miền đất hứa của tự do là nước Mỹ. Ngày đêm má cầu trời khấn phật cho con cái má đi vượt biên trót lọt, còn ba má thì sẽ chờ được bảo lãnh qua Mỹ sau. Lúc còn mồ ma chế độ Việt Nam Cộng Hoà, ba tôi phục vụ trong quân đội nên được cấp một căn nhà trong cư xá sĩ quan ở Nha Trang. Khi miền Nam sắp thất thủ, cả nhà tôi khăn gói chạy vào Sài Gòn. Một tháng sau ngày miền Nam rơi vào tay cộng sản, gia đình tôi lại dắt díu nhau về lại Nha Trang, để thấy căn nhà trong cư xá sĩ quan đã bị người khác vào ở. Thế là cả nhà tôi phải lên tá túc ở nhà ông ngoại, ở tạm dưới một dãy nhà ngày trước dùng làm kho bán thuốc tây. Vì thế chúng tôi phải dùng chung nhà vệ sinh của nhà trên với ông bà ngoại và không có bếp để nấu ăn. Giữa nhà tôi ở và căn nhà phía trước (của ba má tôi, vì cho Mỹ mướn nên bị cộng sản tịch thu, cho người vào ở ngay trước mũi chúng tôi) có một đường hẽm nhỏ. Ba tôi lấy vài tấm tôn che tạm nắng mưa cho má tôi dùng con hẽm đó làm nhà bếp. Ngày ngày, trong cái bếp dã chiến chật hẹp đó, má tôi đã nấu những bữa cơm đạm bạc cho cả gia đình ăn trong bao nhiêu năm trời. Nhìn má đứng bỏ từng thanh củi vào lò để nấu nướng, mồ hôi lăn dài từng hột trên trán, trên má, tôi tưởng chừng như có ai lấy dao cứa vào từng thớ thịt của chính mình.

Tuy sống lam lũ dưới thời cộng sản, má tôi không hề từ bỏ ước mơ. Tối tối, khi cơm nước xong xuôi, gặp đêm có trăng, má thường ngồi với chị em chúng tôi trước nhà, trong khu vườn thoang thoảng mùi hoa lài, tha hồ vẽ vời mộng ước. Má nói: “Má mê nhất là căn bếp trong một ngôi nhà ở Mỹ. Má coi ké những tấm hình mấy người quen có con ở bên đó gởi về mà thích quá. Bếp gì mà rộng thênh thang, sạch sẽ, gọn gàng, ngó thiệt là bắt mắt. Nấu ăn trong một cái bếp như vậy thì phải biết! Cầu xin cho tụi con đứa nào vượt biên được, qua đó làm giấy tờ bảo lãnh ba má qua. Lúc đó tụi con cứ việc ban ngày đi làm, ở nhà má lo cơm nước, tối về mặc sức mà ăn”.

Rồi trời dường như cũng chìu lòng người. Chị em tôi lần lượt đứa thì đi bảo lãnh theo chồng, đứa thì vượt biên trót lọt, cuối cùng đã đoàn tụ ở Mỹ, trừ thằng út còn ở lại với ba má tôi. Chị tôi lo giấy tờ bảo lãnh cho ba má và em tôi. Tiếc thay, má tôi đã qua đời trước ngày lên máy bay đi đoàn tụ. Tôi buồn hết chỗ nói, nhưng lúc nào cũng tự an ủi mình. Tôi cho rằng má tôi thật sự không bao giờ mất đi cả, vì bà vẫn mãi mãi nằm trong tim của tôi, hiển hiện trong từng hơi thở của tôi. Hơn nữa, ngôn ngữ của bà cũng là ngôn ngữ của tôi, những suy nghĩ, quan niệm về cuộc sống, những giá trị đạo đức của bà truyền lại cho tôi lúc nào cũng sống động trong tôi.

Má tôi không bao giờ đặt chân tới nước Mỹ, được đứng nấu ăn trong căn bếp bà từng mơ ước, nhưng trong một ý nghĩa nào đó, bà vẫn thấy được nước Mỹ qua tôi, đứa con trai của bà mà cũng là đứa học trò đã học tiếng Việt với bà thuở đầu đời.

 
2. Mẹ Tôi

 
Mẹ tôi là mẹ vợ của tôi. Trong thâm tâm, tôi luôn luôn coi bà là mẹ của tôi chứ không hề có sự phân biệt giữa mẹ ruột và mẹ vợ. Nếu má tôi là người cho tôi hình hài tôi có được ngày nay, thì mẹ tôi đã cho tôi cuộc sống ở Mỹ như bây giờ.

Ngày trước, mẹ tôi quen với ba má tôi qua một người quen khác (lúc ấy, tôi còn gọi bà bằng cô vì bà nhỏ tuổi hơn ba má tôi cả hơn một con giáp). Chính bà đã đứng ra lo cho tôi và con gái của bà đi vượt biên. Suốt mười mấy năm trời khi tôi còn kẹt lại ở Việt Nam, cũng như rất nhiều người khác, tôi thấy rằng mình còn sống mà cũng chẳng khác chi đã chết. Vì vậy, khi được người ngày nay là mẹ tôi đem lại cho tôi cơ hội như chết đi sống lại khi qua được đến Mỹ, tôi thấy như mình được sống thêm một cuộc đời nữa. Thành thử giữa bà và tôi có một mối liên hệ cũng sâu đậm không thua gì giữa má tôi và tôi.

Mẹ tôi có nhiều điểm tương phản với má tôi. Má tôi là người Nam, còn mẹ tôi là người Bắc di cư. Má tôi ít xã giao rộng, còn mẹ tôi bặt thiệp hơn nhiều. Má tôi có tính cần kiệm, chắt bóp, còn mẹ tôi tiêu xài rất rộng rãi, nếu không muốn nói là hoang phí.

Ngoài ra, mẹ tôi là mẫu người điển hình của phụ nữ miền Bắc với quan niệm “dâu là con, rể là khách”. Bà rất quý hai chàng rể trong nhà, trong đó có tôi. Lắm khi bà còn về phe tôi để bênh chàng rể và “chống” lại con gái bà lúc cần phân xử chuyện gì giữa vợ chồng tôi.

Trong lúc dạy tiếng Tây Ban Nha, tôi đã học được rất nhiều câu tục ngữ của họ, trong đó có một câu nghe rất buồn cười như thế này: “Viva mi suegra, pero que viva lejos!” (Mong mẹ vợ (hay chồng) của tôi sống mãi, nhưng cũng mong mong bà sống ở xa xa!). Câu này có thể áp dụng với ai tôi không biết, nhưng chắc chắn là không thể áp dụng với mẹ tôi. Bà thương con, thương cháu một cách đặc biệt. Chính bà đã lo ẵm bồng cháu gái đầu lòng của chúng tôi để lúc đó vợ tôi vẫn tiếp tục đi làm và tôi lo cho xong việc đèn sách của mình. Con gái tôi vừa cứng cáp, mẹ tôi đã bảo vợ chồng tôi: “Vợ chồng con liệu mà đẻ một đứa nữa đi, mẹ trông cho. Bây giờ mẹ còn khoẻ mẹ còn lo cho các con được”.

Vào làm rể nhà người Bắc, tôi có thêm một người thầy dạy tiếng Việt và văn hoá Việt nữa. Mẹ tôi đã giới thiệu với tôi một thế giới ngôn ngữ mới, đầy màu sắc dân gian của nơi bà sinh trưởng là miền Bắc Việt Nam. Bà sang Mỹ sống với gia đình qua diện bảo lãnh, và mang theo cả một kho tàng ngôn ngữ và văn hoá vô cùng phong phú. Tôi được học thêm rất nhiều từ ngữ “đặc Bắc” của Bà. Hễ thấy tôi đang ngồi bận bịu với sách vở mà cô em út của vợ tôi cứ lân la đến hỏi chuyện này, chuyện nọ, mẹ tôi lại gắt lên: “Hoà, mày để cho anh Trí làm việc với chứ, cứ “ám quẻ” anh ấy như thế thì ai mà chịu được!”

Mẹ tôi và cô em vợ út hình như khắc tinh với nhau lắm, nên suốt ngày hai mẹ con cứ “ủng oẳng” với nhau, hết vì chuyện này lại qua đến chuyện khác. Tỉ dụ như nếu cô em nói với mẹ tôi là đã quét nhà xong mà bà thấy nền nhà vẫn còn bụi hay sót lại một hai cọng rác, bà lại chì chiết: “Nhà cửa thế này mà mày bảo đã quét rồi. Nói điêu thì cũng nói điêu vừa vừa thôi chứ!”. Hồi trước tới giờ tôi chỉ đọc thấy hai chữ “nói điêu” trong những cuốn tiểu thuyết của Tự Lực Văn Đoàn, nhưng lần đầu tiên tôi nghe mẹ tôi nói, tôi mới cảm thấy hết cái sức mạnh của chữ nghĩa. Theo tôi, hai chữ “nói láo” của miền Trung hay miền Nam nghe vẫn còn phiến diện lắm. “Nói láo” dường như chỉ cốt che dấu một sự thật, còn nghe hai chữ “nói điêu”, tôi tưởng như người đó còn thêm thắt, thêu dệt thực tế một cách tài tình nữa!  

Vốn liếng ca dao tục ngữ miền Bắc của mẹ tôi cũng thật độc đáo, bổ sung cho vốn liếng miền Nam mà tôi đã học được từ má tôi. Những câu ca dao tục ngữ của mẹ tôi cũng nói lên triết lý sống của bà, thật tương phản với triết lý sống của má tôi. Ngày còn sinh thời, má tôi luôn luôn dặn dò chị em tôi phải sống chung với nhau qua những lá thư bà gởi qua Mỹ (để dễ đùm bọc nhau hơn, má tôi lý luận như vậy). Trái lại, mẹ tôi lúc nào cũng nhắc nhở chúng tôi: “Sống mỗi người mỗi nhà, chết mỗi người mỗi mồ”. Những lúc khác, khi ai trong chúng tôi phàn nàn về việc phải làm một việc gì cực khổ, mẹ tôi lại cười bảo: “Con thấy chưa, có ăn nhạt mới biết thương đến mèo”. Ngoài ra, tuy rất thương dâu rể, bà không hề trông mong gì ở vợ chồng của con cái mình, qua câu ca dao mà có dịp là bà lại nhắc đến: “Con bà có thương bà đâu, mà mong chàng rể nàng dâu thương cùng”.

Về văn hoá, nhất là mặt ẩm thực, mẹ tôi cũng đưa tôi vào thế giới ăn uống thật đặc trưng của miền Bắc. Lúc còn sống với má tôi ở Việt Nam, tôi đã được bà cho thưởng thức những món ăn miền Trung như bánh căn hay bún tươi ăn với cá ngừ kho, gỏi cá mai, chả cá hấp Nha Trang. Còn khi về làm rể nhà người Bắc, tôi lại được mẹ tôi cho ăn những món điển hình của vùng quê xứ Bắc như giả cầy, thịt đông, bún riêu ốc, bún thang, bún mọc. Đặc biệt hơn hết là mẹ tôi có một món hết sức độc đáo gọi là “cuốn ngỏ” mà tôi chưa từng thấy ở bất cứ nơi nào khác. Mỗi cái “cuốn ngỏ” gồm có vài con tôm luộc chín cắt dọc ra làm hai, vài miếng thịt ba chỉ luộc, vài miếng giò lụa thái mỏng (tôi nói kiểu miền Bắc cho đúng điệu. Nói theo giọng Nam là “chả lụa xắt mỏng”), vài miếng trứng chiên cũng thái mỏng cùng ít cọng ngò tươi; tất cả những nguyên liệu đó mẹ tôi cuốn trong một lá xà-lách to và buộc (hay cột!) lại bằng một sợi hành lá dài luộc sẵn. Chưa hết, mỗi cái cuốn ngỏ nhìn như một tác phẩm nghệ thuật đầy màu sắc đó sẽ được chấm vào một loại tương đặc biệt do mẹ tôi pha chế. Tương này bà làm với tương đen pha với dấm bỗng (xôi để cho lên men). Tôi mê món ăn vừa tinh tế, vừa bổ dưỡng này đã đành, nhưng còn thắc mắc với cái tên lạ lẫm của nó nữa. Mãi về sau tôi mới tự vỡ lẽ ra tại sao nó lại có tên như vậy. Trời đất, có gì đâu! Thì cũng như “lá thư ngỏ” là lá thư mở sẵn (ai đọc cũng được), “cuốn ngỏ” là loại cuốn “mở”, chỉ dùng xà-lách cuốn lại nên vẫn thấy lấp ló những món nằm bên trong. Thấm ý, tôi vẫn tủm tỉm cười một mình mỗi lần sắp được mẹ tôi cho ăn cuốn ngỏ.

Trong lớp tiếng Việt của tôi, hay trong những cuốn giáo khoa tiếng Việt tôi soạn, có thể nghe hay thấy đâu đó những từ ngữ, những câu ca dao tục ngữ mà mẹ tôi đã dạy. Nhiều lúc giảng bài mà cần hiểu thêm về tiếng miền Bắc, tôi lại phải chờ đến cuối tuần mới chạy sang hỏi bà để nghe bà giảng giải. Mẹ tôi và tôi thường nói chuyện với nhau khá tương đắc. Bà đem lại cho tôi tình thương vô điều kiện của một người mẹ nên có bà, lúc nào tôi cũng cảm thấy như chưa bao giờ mình là một kẻ “mồ côi” cả.

 
Hai người Mẹ

- Hai Người Thầy

Người Mỹ có câu “Count your blessings”, tôi rất thấm thía câu nói này nên lúc nào cũng nhớ đến những điều mình được may mắn hưởng. Tôi tự thấy mình có diễm phúc có má tôi và có mẹ tôi trong cuộc đời của mình. Mỗi bà mẹ, ngoài việc cho tôi một tình thương sâu đậm, lại còn truyền cho tôi bao nhiêu là vốn liếng về ngôn ngữ, đạo lý sống và văn hoá dân tộc. “Hai người thầy” của tôi, tuy có con trai và con gái gả cho nhau, chưa bao giờ chính thức là sui gia với nhau cả. Ngày xưa ở Việt Nam, má tôi và mẹ tôi có gặp nhau vài lần (vì người ở Nha Trang, người ở Sài Gòn). Đến khi tôi lấy vợ ở thì má tôi đã qua đời ba năm trước đó. Bây giờ, ở Mỹ, mẹ tôi cho tôi một tình thương thật ấm áp, như thể bù đắp cho tình thương của má tôi. Má tôi không còn nữa, nhưng tôi vẫn may mắn còn có mẹ tôi. Dù thế nào đi nữa, lúc nào tôi cũng thấy hai người mẹ, hai người thầy hiển hiện trong tôi trong từng suy nghĩ, trong từng câu nói, và cả trong từng cách xử thế hằng ngày của mình. Điều hạnh phúc đó, chắc chắn tôi sẽ không bao giờ mất đi cả.

 
Trần C. Trí

Ý kiến bạn đọc
04/10/201823:03:57
Khách
Cam on tac gia ve bai viet that la hay, va co gia tri đao đức cao!
Toi lam viec voi nguoi My, o chung voi nguoi My, nen it duoc noi tieng Viet hang ngay. Vi vay, nhieu khi khong tim đuoc từ minh muon diển tả. Vay ma bay gio lai đang giup cho mot nguoi muon hoc tieng Viet nua! Xin tam dung bai viet cua tac gia đe lam tai lieu nhe. đong thoi, xin chuc mung tac gia co mot mai am that hanh phuc!
29/09/201817:00:46
Khách
Tác giả thật may mắn và hạnh phúc có hai người thầy đáng yêu! Tác giả làm cho hai người mẹ thật hãnh diện. Xin chúc mừng. 🙂
29/09/201800:01:05
Khách
Mẹ tôi thì hay nói "sống mỗi người một nhà, già mỗi người một mồ", "đời cua, cua máy, đời cáy, cáy đào". HÌnh như bà mẹ VN nào cũng là một kho tàng văn chương bình dân bất tận.
27/09/201816:35:32
Khách
Bài viết về Mẹ luôn làm mắt hoen lệ . Tác giả ý tứ , tình cảm tha thiết ghê. Có vậy mới yêu má , mẹ tha thiết và hiểu hai bà sâu đậm . Cảm ơn tác giả vừa gợi lại hình ảnh mẹ vừa mất trong tôi .
27/09/201812:49:37
Khách
Gia cảnh của tôi hoàn toàn ngược với của anh. Nhà tôi Bắc Kỳ 54, nhà vợ tôi Trung Kỳ vùng Quy Nhơn. Tuy ngược nhưng đọc bài của anh tôi thấy đâu đây hình ảnh và cuộc đời của tôi.
Về ngôn ngữ gia đình Bắc kỳ của bạn tôi lẫn của tôi thường dùng những từ như “chần dần, ám quẻ, nói điêu”. Tôi chưa từng nghe bên nhà vợ tôi hay bạn Trung kỳ của tôi dùng từ “chần dần”.
Về ẩm thực thì “cuốn ngỏ” đúng là Bắc Kỳ chính hiệu. Chỉ có khác là bên nhà tôi cuốn bằng một con tôm luộc thái dọc đôi, một miếng thịt ba chỉ, một miếng giò lụa, nửa lá xà lách và tí bún gói bằng sợi hành lá luộc chín. Sở dĩ mọi thứ chỉ có một và nhỏ chứ không vài và lá xà lách to vì để cho cuốn ngỏ vừa một miếng ăn. Nếu người ăn phải cắn thành hai hay ba lần thì sợi hành sẽ đứt ra vài mọi thứ không còn gỏi trọn trong một cuốn nữa. Giả cầy và thịt đông ăn với dưa chua hăng hăng hơi sống là tuyệt chiêu dùng trong mùa Đông khi trời đổ lạnh.
Về cách sống: “mỗi một nhà, mỗi một mồ” rất đúng như anh nhận xét. Người Trung thích con cháu sống chung, hùm hạp chung làm ăn ngay cả sau khi lập gia đình. Lúc sinh thời, cậu tôi thường dặn các con: đồng tiền không những sẽ làm mất anh em mà nhiều khi đánh giết nhau nữa.
PS. Tôi gọi mẹ ruột tôi là mợ và mẹ vợ tôi là má
27/09/201808:55:50
Khách
Bài viết thật cảm động. Đọc mà cứ nghe gờn gợn những cảm xúc thương yêu!
Anh Trí thật là người hạnh phúc, vừa có má lại được mẹ.
“Sự sống chỉ thay đổi chứ không mất đi.” Tui tin rằng má anh vẫn lo lắng, chăm sóc anh bao năm qua.
Tui dân Sài Gòn nhưng vẫn xài chữ “chần dần” theo nghĩa rộng của má anh xưa giờ🤓👍❗️
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
19/10/201800:00:00(Xem: 597)
Tác giả từng sống ở trại tỵ nạn PFAC Phi Luật Tân gần mười một năm. Ông tên thật Trần Phương Ngôn, hiện hành nghề Nail tại South Carolina và cũng đang theo học ở trường Trident Technical College. Với bài "Niềm Đau Ơi Ngủ Yên" viết về trại tị nạn Palawan-Philippines, Triều Phong đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2014. Sau đây là bài viết mới nhất của ông.
17/10/201800:00:00(Xem: 2985)
Tác giả định cư tại Pháp nhưng thường lui tới với nước Mỹ, tham gia Viết Về Nước Mỹ từ tháng Ba 2010. Họp mặt giải thưởng năm 2011, bà đã bay từ Paris sang California để nhận giải Vinh Danh Tác Giả -thường được gọi đùa là giải Á Hậu. Sau đây, thêm một bài mới của tác giả.
16/10/201800:00:00(Xem: 3151)
Tác giả tên thật Nguyễn Hoàng Việt sinh tại Sài Gòn. Định cư tại Mỹ năm 1990 qua chương trình ODP (bảo lãnh). Tốt nghiệp Kỹ Sư Cơ Khí tại tiểu bang Virginia năm 1995. Hiện cư ngụ tại miền Đông Nam tiểu bang Virginia. Tham dự Viết Về Nước Mỹ từ cuối năm 2016. Với “Viên Đá Kỳ Diệu,” một trong bốn bài viết về nước Mỹ của ông, Thảo Lan đã nhận giải đặc biệt Viết Về Nước Mỹ năm thứ 19.
14/10/201800:00:00(Xem: 2860)
Tác giả lần đầu dự Viết Về Nước Mỹ. Tại Việt Nam. bà là cô giáo dạy bậc tiểu học, sau khi tốt nghiệp trường Quốc gia sư phạm Sàigòn. Dạy ở Việt nam 22 năm. Qua Mỹ diện con bảo lãnh, năm 1992. Đi may hãng Mỹ hơn 10 năm thì hưu trí, ở nhà dạy cháu học chữ Việt, và dạy chữ Việt ở trường Lạc-Việt ở Louiville, KY. Bà đã xuất bản ba quyển sách:
13/10/201800:00:00(Xem: 2799)
Với bài viết đầu tiên từ tháng Sáu 2017, tác giả đã nhận giải Đặc Biệt Viết Về Nước Mỹ năm thứ XIX. Thư kèm bài, cô cho biết đang làm tax accountant ở Los Angeles, thường xuyên theo dõi và xúc động khi đọc những câu chuyện đời của người Việt trên xứ Mỹ. Bước sang năm thứ 20 của giải thưởng, tác giả đang tiếp tục cho thấy sức viết ngày càng mạnh mẽ hơn. Sau đây, thêm một bài viết mới.
12/10/201800:00:00(Xem: 3596)
Tác giả cùng hai con gái tới Mỹ ngày 27 tháng Bảy năm 2001 theo diện đoàn tụ. Mười sáu năm sau, bà là chủ tiệm Nails ở Texas và kết hôn với một người Mỹ. Với sức viết giản dị mà mạnh mẽ, tác giả lần đầu dự Viết Về Nước Mỹ và đã nhận giải Danh Dự năm thứ mười chín, 2018.
11/10/201800:00:00(Xem: 3037)
Tác giả đã nhận Giải Việt bút Trùng Quang 2016 và vừa nhận thêm Giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2018. Ông tốt nghiệp cử nhân về Ngôn Ngữ Học tiếng Tây-Ban-Nha tại UC Irvine. Sau 5 năm rời trường để theo học tại UCLA, tốt nghiệp với hai bằng cao học và tiến sĩ về ngành Ngôn Ngữ Học các thứ tiếng gốc La-Tinh, ông trở lại trường cũ và thành người đầu tiên giảng dạy chương trình tiếng Việt, văn hoá Việt tại UC Irvine từ năm 2000 cho tới nay. Bài viết mới của ông về quan hệ giữa cha mẹ và con cái.
10/10/201800:00:00(Xem: 2382)
Tác giả tên thật Lý Tuyết Mai, cư dân Pomona, CA. làm việc tại Bộ Xã Hội. Đến Mỹ khi còn tuổi học trò, cô thuộc "thế hệ gạch nối" của người Việt tại Mỹ. Với bài viết về chính sách của Bộ Xã Hội Mỹ đối với trường hợp một cô bé gốc Việt 16 tuổi mang bầu, Bảo Trân đã nhận giải Vinh Danh Tác Phẩm Viết Về Nước Mỹ 2009. Bài viết mới của cô là một du ký, đăng 2 kỳ.
08/10/201800:00:00(Xem: 4186)
Tác giả lần đầu dự Viết Về Nước Mỹ, ông tên thật Trần Vĩnh, 66 tuổi, thấy giáo hưu trí, định cư tại Mỹ từ năm 2015, hiện là cư dân Springfield, MA. Sau đây là bài viết thứ hai của ông.
07/10/201800:00:00(Xem: 3865)
Tác giả là nhà báo quen biết trong nhóm chủ biên một số tuần báo, tạp chí tại Dallas. Ông dự Viết Về Nước Mỹ từ 2006, đã nhận Giải Danh Dự, thêm Giải Á Khôi, Vinh Danh Tác Giả VVNM 2016, và vừa chính thức nhận giải Chung Kết Tác Giả Tác Phẩm 2018. Sau đây thêm một bài viết mới của ông. Bài đăng 2 kỳ.
31/12/201400:00:00(Xem: 24752)
Với bài “Lính Mỹ Gốc Nail” và 5 bài khác trong năm, tác giả đã nhận giải Tác Phẩm Viết Về Nước Mỹ 2014. Trần Du Sinh cho biết ông là một kỹ sư hàng hải, 37 tuổi, lớn lên khi cả nước đã thành xã hội chủ nghĩa.
30/12/201400:00:00(Xem: 8993)
Tác giả tên thật Nguyễn Vi Lam, 35 tuổi, hiện là cư dân Sacramento, cho biết ông đã theo dõi chương trình Viết Về Nước Mỹ từ nhiều năm nay.
29/12/201400:00:00(Xem: 9286)
Tác giả từng nhận giải Danh Dự Viết Về Nươc Mỹ. Sau nhiều năm phụ vụ như một viên chức tại miền Đông, bà chọn Little Saigon làm nơi hưu trí và tìm thấy an bình. Sau đây là bài viết mới nhất.
28/12/201400:00:00(Xem: 12205)
Trọng tội của chàng tài tử là chuyện 25 năm xưa: hai người Việt vô can bị chàng rủa xả và hành hung thậm tệ. Tác giả bài viết đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2012, với nhiều bài viết linh hoạt về đời sống tại Mỹ.
27/12/201400:00:00(Xem: 11393)
“Hồ Trường” là bài thơ nổi tiếng từ đầu thế kỷ 20 của danh sĩ Quảng Nam Nguyễn Bá Trác (1881-1945), viết trên đất Tầu trong thời ông hường ứng phong trào Đông Du.
26/12/201400:00:00(Xem: 7879)
Từ một góc cà phê Starbuck, nhìn đường phố và thế giới mù sương. Tác giả là một nhà báo quen thuộc, trong nhóm chủ biên một số tuần báo, tạp chí tại Dallas.
25/12/201400:00:00(Xem: 17387)
Trong những ngày chờ Lễ Giáng Sinh năm nay, miền Bắc California có trận bão lớn. Mời đọc bài của Lê Nguyễn Hằng viết về người bạn thân từ thủa học trò Tuy Hoà. Tác giả đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2014.
24/12/201400:00:00(Xem: 8238)
Như tựa đề, bài viết là một chuyện kể cảm động xẩy ra trong một chiều giáng sinh. Tác giả Phương Hoa, định cư tại Mỹ từ 1994 diện tị nạn chính trị theo chồng, vừa làm nail vừa học.
22/12/201400:00:00(Xem: 8466)
Tác giả là một viên chức hành chánh, sau nhiều năm làm việc tại miền Đông, đã chọn Little Saigon để hưu trí. Với nhiều bài viết đặc biệt, bà cũng đã nhận Giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ từ nhiều năm trước.
21/12/201400:00:00(Xem: 21528)
Người Việt đầu tiên ở Quận Cam từ thời 1957 là điệp viên cộng sản Phạm Xuân Ẩn. Tác giả bài viết là người đã cấp thẻ nhà báo cho Ẩn.
20/12/201400:00:00(Xem: 8921)
Tác giả là một nữ kỹ sư hiện cư trú tại Austin, Texas. Với but hiệu Chúc Chân, cô đã nhận giải danh dự Viết Về Nước Mỹ.
19/12/201400:00:00(Xem: 13118)
Tác giả là cư dân Texas. Ông giảng dạy tại đại học và là một chuyên viên hoà giải. Bài Viết Về Nước Mỹ đầu tiên của ông là “Tạ Ơn”, đã phổ biến nhân mùa Thanksgiving. Bài mới viết của tác giả là câu chuyện ý nghĩa về đời sống tại Mỹ.
18/12/201400:00:00(Xem: 10371)
Tác giả lần đầu dự Viết Về Nước Mỹ. Bài viết cho thấy cách nhìn, cách nghĩ có nhiều nét riêng biệt. Mong Lê Minh Nguyên tiếp tục viết và bổ túc địa chỉ liên lạc cùng sơ lược tiểu sử.
17/12/201400:00:00(Xem: 5881)
Tác giả là cựu sĩ quan VNCH, giảng viên trường Sinh ngữ quân đội, cựu tù cải tạo. Ông cũng là tác giả sách "Hành Trình về Phương Đông" do "Xây Dựng" xuất bản năm 2010.
17/12/201400:00:00(Xem: 5927)
Đó là tiếng chân tưởng như của Ông Già Noel. Tác giả đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ năm thứ XII, 2012.
31/12/200600:00:00(Xem: 393548)
Ngày bà nội tôi còn sống, nội thường kể chuyện đời xưa cho chúng tôi nghe. Ngoài những chuyện thần thoại, cổ tích với các ông tiên, bà tiên, nội tôi còn kể những câu chuyện của đời thật
30/12/200600:00:00(Xem: 340481)
Lạnh quá! Gió buốt từng cơn! Đã hơn hai giờ đồng hồ... Vẫn chưa thấy bóng dáng chiếc xe buýt. Mọi người ai nấy đều cóng lạnh, đi tới đi lui cố gắng cử động để máu huyết lưu thông tạo nhiệt
28/12/200600:00:00(Xem: 301535)
Một buổi sáng vào khoảng giữa năm 2005, tôi nhận được một phong bì vàng gởi tới bởi phòng an ninh của công ty nơi tôi đang làm việc. Mở ra, bên trong là một xấp tài liệu viết bằng Anh Ngữ
26/12/200600:00:00(Xem: 932877)
Sáng thứ bảy nhưng trời nóng sớm vì mùa hè còn nợ mấy hàng cây đang hồi xanh lá. Ong Hoàng lẩm bẩm với cây chanh ngoài sân sau, nhổ cỏ, vun gốc, tưới nước…Tánh ông, thích hay không thích
24/12/200600:00:00(Xem: 296715)
Trước khi viết bài này, tôi có nói với chị Cả của tôi: - Chị à, tui định ca cẩm về cái chuyện đi học nail, đi thi nail rồi đi làm nail để phải "chịu đời" với ba cái chuyện bực mình, nhưng sợ bị "nhàm hàng"
23/12/200600:00:00(Xem: 260879)
Người Việt Nam mình thường nói "vô phước đáo tụng đình" , có nghĩa là bất đắc dĩ mới đem nhau ra ba tòa quan lớn để phân xử. Bởi vì kiện tụng nhau rất tốn kém, có khi còn tán gia bại sản nữa là khác
21/12/200600:00:00(Xem: 301721)
Ngoài trời tuyết đang rơi, tuyết thật trắng, như những miếng bông gòn từ trên không rơi xuống, bao phủ mảnh sân nhà tôi, độ dày cả một tấc. Tôi và các bạn tôi đang tụ họp để uống cà phê
20/12/200600:00:00(Xem: 319247)
Đầu tháng Bẩy, mùa hè, từ miền Bắc, tôi bay về miền Nam California dự ngày hội ngộ của các cựu học sinh trung học Ngô Quyền. Từ phi trường LAX, tôi được hai anh chị bạn đón về vùng
19/12/200600:00:00(Xem: 222553)
Sức khỏe là một phần tối ư quan trọng trong đời sống con người. Chúng ta ai cũng hiểu biết, nhưng bạn không thể hình dung sức khỏe đã ảnh hưởng trên con người đến mức độ nào!
18/12/200600:00:00(Xem: 279154)
Trân Nguyên, mi giỏi há con… Mi ỉ làm "bác sĩ" rồi tha hồ đem hết mấy Ôn - Cha - Chú lên mổ xẻ … toang hoang cho thiên hạ hắn tròn xoe con mắt hết trơn… À há. Mi có ngon kỳ ni viết chuyện
27/12/200300:00:00(Xem: 338488)
"Nhà em có nuôi một con chó"… Đúng ra con chó đang có mặt ở nhà tôi là chó của con gái tôi mới mua, loại chó đến từ Bắc Kinh, mặt nhăn nhăn như 'con khỉ" (con khỉ nói giọng Huế của ba tôi) không phải là Bulldog vì thân hình nó không nhăn nhúm như Bulldog.
27/12/200300:00:00(Xem: 337987)
Tức ơi là tức, nhà gì mà chỗ nào cũng đầy đồ, giữ thì không xài, bỏ thì không được, chán muốn chết. An vừa càu nhàu trong lòng, vừa đi từ góc này đến góc khác trong nhà để tìm mấy món đồ cần dùng. Hai đứa làm đám cưới đã 3 tháng rồi mà đến giờ đồ đạc của An đa số còn nằm trong mấy cái vali và túi xách chất ở góc kẹt trong nhà Jim!
27/12/200300:00:00(Xem: 220705)
Sáng nay tôi dậy sớm hơn thường lệ, vì hôm qua nghe tin thời tiết cho biết hôm nay có thể có tuyết. Lòng hơi nôn nao muốn tận mắt nhìn thấy, muốn tay mình cầm lấy những bông tuyết trắng, mà ở Việt nam mình tôi chỉ thấy qua hình ảnh, hoặc trên Truyền hình.
16/12/200300:00:00(Xem: 203472)
Chiếc phi cơ cất cánh chở tôi rời khỏi thành phố Milpitas của San Jose, nơi mà người ta giới thiệu với tôi tên Milpitas đó có nghĩa là Thành phố Ngàn Hoa.
16/12/200300:00:00(Xem: 228772)
Tôi ra trường, gần một năm nay ôm cái bằng kỹ sư chạy xuôi chạy ngược, gặp ai quen cũng đánh trống " thấy việc làm thì giới thiệu ". Họ ừ, rồi im luôn. Thời buổi kinh tế đi xuống, hãng xưởng đóng cửa hết rồi, bạn bè lâu lâu thì nghe tin "..... mới bị lay off" nghe mà phát rầu.
14/12/200300:00:00(Xem: 246526)
Con bé cười ngặt nghẽo khi bị mắng. Nó bắt chước mẹ, hỏi khó bà nội. Mẹ nó yêu Bà lắm. Từ ngày nó lớn một chút, nó thấy mẹ nó hay trêu bà nội như vậy.
13/12/200300:00:00(Xem: 234273)
Tính đến năm 1986 tôi đã làm việc cho Santa Fe Engineering được 11 năm. Đây là một hãng lập đồ án và xây cất các dàn khoan dầu ngoài khơi, tầu khoan dầu, cầu tầu, ống dẫn dầu, nhà máy lọc dầu... trên khắp thế giới.
11/12/200300:00:00(Xem: 283140)
Việc làm đầu tiên của tôi trên đất Mỹ là làm họa viên cơ khí cho hãng Given, làm máy tiện NC (numerical control) trên đại lộ Santa Fe, thành phố Compton ở California.
09/12/200300:00:00(Xem: 239756)
Xin việc trên đất Mỹ, nếu ai có bà con thân nhân đã làm trong một hãng xưởng hay văn phòng, dẫn vào giới thiệu với xếp, ngày hôm sau đi làm, là hạnh phúc nhất.
08/12/200300:00:00(Xem: 241868)
Nửa đêm ngày 17-5-1975 gia đình tôi gồm 4 người, gồm hai vợ chồng, cháu trai tên Cương 5 tuổi và cháu gái tên Thu Tâm, 2 tuổi rưỡi được đưa vào Camp Pendleton, California làm thủ thục nhập trại.
Tin công nghệ
Android Pie hay Android 9.0 là một bản cập nhật lớn của hệ điều hành Android. Nó đi kèm với rất nhiều tính năng mới như giao diện Material mới, cải thiện thời lượng pin... Khoảng giữa tháng 10/2018, Sony đã công bố lịch trình cập nhật lên phiên bản Android mới cho các thiết Xperia của hãng.
Được chụp lúc gần nửa đêm ở địa phương, bức tranh toàn cảnh đêm mùa thu này nối tiếp mái vòm của dải Ngân Hà băng qua đường chân trời phía bắc từ High Fens, Công viên Tự nhiên Eifel (Eifel Nature Park) ở biên giới Bỉ và Đức.
Khoảng giữa tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, Trung Quốc có kế hoạch táo bạo xây dựng một Mặt trăng nhân tạo sáng gấp 8 lần Mặt trăng thật.
Khoảng giữa tháng 10/2018, sàn đấu giá trực tuyến eBay đã đệ đơn kiện chống lại Amazon với cáo buộc cho rằng sàn thương mại điện tử đang lôi kéo bất hợp pháp những người bán hàng có giá trị cao bằng cách xâm nhập vào hệ thống nhắn tin nội bộ của eBay.
Khoảng giữa tháng 10/2018, IBM, hãng công nghệ khổng lồ của Mỹ, đã chính thức ra mắt mạng lưới theo dõi thực phẩm dựa trên blockchain, Food Trust, sau 18 tháng thử nghiệm.
Các tin vịt, tin định hướng sai là vấn đề khiến Facebook bị chỉ trích rất nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016. Khoảng giữa tháng 10/2018, gần đến kì bầu cử giữa kì sắp tới, Facebook quyết định lập hẳn một phòng "war room" để theo dõi, giám sát và xử lý nhanh các loại tin giả, tin sai. Trong căn phòng chứa được khoảng 24 người tại trụ sở chính của hãng tại Menlo Park, Facebook cho gắn 17 màn hình, mỗi cái sẽ theo dõi một luồng thông tin khác nhau.
Nguyễn Huỳnh Mai
===========VietAir Cargo==========