Người viết: Kông Li
Bài số 4049-14-29449vb6110113Kông Li là bút hiệu vui vẻ của Phạm
Công Lý, tác giả từng nhận giải danh dự Viết Về Nước Mỹ 2011. Là
một cựu sĩ quan VNCH, cựu tù, ông cùng gia đình đến Mỹ từ tháng
11/1994 theo diện HO, định cư tại Boston. Công việc từng làm: thông dịch
cho Welfare, social worker, phụ giáo, tutor toán ở Middle School của
Boston Public Schools. Bài mới nhất của ông là một chuyện vui tập nói
tiếng Anh để hội nhập.* * *
Bố hắn, làm thư ký ở toà án thời thuộc địa, nên thường xổ phờrăng
xe với vợ con trong nhà. Nghe riết, hắn đâm ra mê Tây, nên bắt đầu học
tiếng Pháp hồi đâu lớp Ba, lớp Bốn gì đó, để chuẩn bị con đường
vọng ngoại cha truyền con nối trong gia đình.
Lên Trung Học đệ Nhất Cấp, hắn chọn Pháp là sinh ngữ I, để sau này
có cơ hội, hắn sẽ xuất dương thi vào trường Sọt Bông (Sorbonne), hay
Hét (HEC-Cao Đẳng Thương Mại) hay ít ra cũng trường Võ Bị Sân Si (Saint
Cyr) để mang lon với thiên hạ.
Đang học ngon lành thì đùng một cái Pháp thất trận Điện Biên Phủ,
Việt Minh chiếm ½ đất nước. Nhìn đoàn quân viễn chinh cuốn cờ tam
sắc, vác ba lô, lều chỏng, xuống tàu về nước, hắn hiểu giấc mộng
Tây Du Ký của hắn thành mây khói, và tự hỏi bây giờ xài tiếng Tây
với ai đây?
Miền Nam thanh bình chưa được bao năm thì giặc lại lén lút đưa quân và
vũ khí vào để hòng chiếm nốt miền Nam mầu mỡ. Hắn mừng như hạn
gặp mưa, khi thấy các cố vấn Mỹ mang huy hiệu MAAG xuất hiện lác đác
ở Sàigòn.
Hắn quay ngoắt 180o, bỏ Tây, quây qua Mỹ, bắt đầu gấp rút học Anh Văn
để chuẩn bị hành trang vào học ở các trường Ha Quớt, Mít hay Deo ở
bên kia Thái Bình Dương. Hắn ghi tên học tiếng Anh ở các trường danh
tiếng tại Sàigòn. Buổi tối hắn còn học thêm Anh Văn cấp tốc ở các
“Trung Tâm luyện giọng, bảo đảm nói tiếng Anh chuẩn, lưu loát trong
vòng 3 tháng!”
Quả đúng như lời quảng cáo, mấy ông thầy của các Trung tâm nói tiếng
Anh như gió, vì mỗi lần ông thầy phát âm, hắn đều nghe tiếng gió xì
xì ở cuối câu. Hắn thực sự ngưỡng mộ các ông thầy, vì ông nào cũng
tài cao, mà quá trẻ, chỉ mới có râu mép lún phún, có thể nhỉnh hơn
hắn vài tuổi, mà đã có nhiều năm kinh nghiệm dạy học. Chắc hẳn mấy
ông thầy này dạy Anh Văn từ thuở còn thơ chăng?
Cuối tuần, hắn hay lang thang trên phố đông người như Catinat, Bonard,
tiệm bánh Brodard, Givral… tìm các GI để thực hành tiếng Anh cấp tốc
của hắn. Gặp nhau, chào hỏi vài ba câu thì OK Salem, nhưng cả hai phe,
ta và địch có vẻ không hiểu nhau lắm khi nói về thân thế và sự
nghiệp của mình. Hắn hơi bực mình khi các chú US Army này không nói
thứ tiếng Anh mà hắn đã học trong lớp “cấp tốc, bảo đảm, lưu loát của
mình”. Hai bên chỉ trao đổi What, Oh yes, Huh, huh, Oh, Oh. Good…. Hắn
thầm nghĩ:
- Hay là mình nói tiếng Anh chính thống mác “Long Đong” mà các cha
này gốc cao bồi Tếch Xịt hay bà con với Tom Sơ Dừa (Sawyer) ở Mít
xít xi pi, nên tau nói gà mà mi nói vịt?
Từ đó, cứ rảnh là hắn ôm cái radio đèn Philips 12 band để nghe đài
VOA và mỗi chiều chờ bên cái TV trắng đen 8” để xem các chương trình
của Bob Hope, Bonanza cùng các phim Wild. Wild West và Hawaii Five-0… của
đài Quân Đội Mỹ. Nghe chưa được nhuyễn lắm, nói còn chưa thông thì một
buổi sáng mùa Xuân ở miền Nam tang thương, bỗng xuất hiện dép râu và
nón cối đầy đường. Hàng triệu con người khốn khổ, trong đó có hắn,
kinh hoảng nhào ra biển Đông, bất kể mạng sống, để chạy càng xa càng
tốt “cái gọi là” tự do, hạnh phúc.
Qua đến Mỹ, hắn bắt đầu làm lại từ đầu, ghi danh học lớp hai ở một
trường Đại Học Cộng Đồng. Lớp chỉ lối 20 người, nhưng là một Liên
Hiệp Quốc thu nhỏ, toàn dân tị nạn khắp thế giới tụ tập ở đây. Ông
giáo sư già, dạy tiếng Anh, nói chầm chậm, rất kiên nhẫn, lập đi lập
lại nhiều lần để sinh viên nghe và hiểu. Khi sinh viên nói, ông chú ý nghe,
nhíu mày để cố gắng hiểu điều sinh viên đang phát biểu, vì tùy theo
quốc gia, họ nói tiếng Spanglish (dân Nam Mỹ), Hinglish (dân Hindu),
Vinglish (Việt Nam), Chinglish (Tàu), Koringlish (Đại Hàn), Japinglish
(Nhật), Russinglish (Nga), Aringlish (Á Rập)….
Hắn chọn bàn đầu để dễ nghe và hiểu lời thầy giảng. Cạnh hắn là
một sinh viên đen thui, cao lớn, hai tay xâm đầy hình rồng rắn, vẻ mặt
hơi cô hồn, cổ tòn ten một dây lòi tói vàng, tai trái đeo một hột
perle nhỏ, quần áo xộc xệch không giống ai. Tuần đầu, hơi ớn, nên hắn
ít nói chuyện với anh bạn đồng môn. Qua tuần sau, nhờ chỉ giúp bạn
hắn giải mấy bài toán hình học, số học dễ ợt và các bài tập tiếng
Pháp mà hắn nhập tâm cách đây hơn 30,40 năm trước, nên cả hai trở nên
thân mật. Một hôm vui miệng, hắn hỏi:
- Ê, tao hỏi cái này, mày đừng upset nhé.
- OK, shoot it up!
- Tao muốn biết tại sao mầy đen nhẻm mà lại tên White?
- Ahem! Chuyện dài lắm. Ông Nội tao kể lại là hồi xưa, ông cố, ông xơ
tao là người da trắng. Ổng muốn xem coi sơn trắng pha với dầu hắc thì
ra màu gì, nên ổng thử lấy một bà đen trong đồn điền. Kết quả thì
mầy thấy đó. It ain’t working!
Nói xong White hỏi hắn:
- Mày học tiếng Anh ở đâu mà sao tao thấy nó funny quá!
Hơi nhột, hắn hỏi lại:
- Funny là như thế nào?
- Mày nói tiếng Anh cứng ngắc, giọng đều đều như ông thầy tu đọc kinh
vậy. Mà sao câu hỏi nào của mày cũng lên giọng ở cuối câu vậy?
Hắn nói trớ:
- Chắc mấy ông thầy tao không học ở Mỹ đó.
Suy nghĩ một lát, hắn tiếp:
- Vậy chớ theo mày, tao phải làm sao để giỏi tiếng Anh được?
- Mày phải thực hiện một cái immersion. White trả lời
- Sao, tao phải trầm mình dưới nước như trong lễ rửa tội, để học
tiếng Anh hả?
- Không, không phải nghiã đó. Mày phải go native thường xuyên.
- Làm sao, làm giống như dân bản xứ hả?
White mừng rỡ đáp:
- Yo goddit (got it). Mày hãy nhìn tao, bắt chước khi tao nói, tao phát
âm, tao diễn tả… thì mày giỏi mấy hồi.
Thực sự, hắn đã để ý thằng White từ lâu. Nó thích cách nói chuyện
của White, không nhanh lắm, rõ ràng, cà giật ở từng đoạn, lên bổng
xuống trầm và kéo dài ở cuối câu, như hắn đang hát vậy. Cả cái
tuớng đi, đầu lúc lắc, hai tay vung vẩy và cách chào hỏi bạn bè
bằng nắm tay, bàn tay và cùi chỏ nữa.Cái nào hắn thấy cũng hay hay.
- Okey, dokey, tao sẽ làm ngay. À, mày sẽ dạy tao hát nhạc Rape nữa
nhé!
White không nhịn cười được, vỗ vai hắn:
- Dude, nghe đây. Hát nhạc rape đắt giá lắm. Từ 15 đến 20 năm nằm ấp
đấy. Mày chỉ hát nhạc Rap thôi.
Hơi quê, hắn tiếp:
- Ờ, thì nhạc Rap vậy.
- Còn cái này nữa. Hắn tiếp.
- Spit it out, man! (Nói đi)
- Tại sao mầy mặc quần lớn hơn 2,3 số, mà không có dây nịt, giày lại
không dây, là sao?
- Mày biết không. Ở trong clink (prison đó), quần áo chỉ có một size
thôi, mà không phát nịt và dây giày, vì sợ jailbird (tù nhân) treo cổ
tự vận. Ra ngoài phải ăn mặc như thế để tạo đẳng cấp, dằn mặt
những tên muốn giỡn mặt với anh chị. White vừa nói vừa hãnh diện
với kinh nghiệm của nó.
Hắn nhìn bạn mình vừa sợ và phục hắn ra mặt.
Mấy ngày sau, trong khu cộng đồng phe ta bỗng xuất hiện một một quái
nhân: một tên tướng tá ốm nhom, chưa tới 100Lb, tóc hớt sát da đầu
(close cropped hair), mặc áo thun Fubu màu vàng chói, lộn ngược, lòi
nhãn ra ngoài, đeo bông tai bên trái, mang đôi giày xanh đỏ, quá khổ
không dây. Hắn vận cái quần thùng thình đến đỗi phải đi chàng hảng,
mà “bước đi một bước giây giây lại ngừng” để… kéo quần lên!
Bà con đều trố mắt nhìn một đồng hương “biến chất” đang lắc lư cái
đầu trọc, hai tay co lên, đưa qua lại, hai chân bước chéo hình chữ X như
người mẫu trên catwalk, thỉnh thoảng lại kéo lê đế giày lên xuống như
kiểu moonwalk của ca sĩ Mai Kồ Rắc Sơn, vừa đi vừa hát nho nhỏ “I’m
the nigga ya luv to hate” (lời của ca sĩ/tài tử TV Ice Cube)
Hắn bước vào tiệm convenience để mua gum nhai cho giống thằng White.
Vừa gặp mặt bà Ba chủ tiệm, hắn liền xổ ngay:
- Hey yo, wazzup, man !
Bà Ba giật mình quay lại, nổi xung, xỉ vả:
- Ta là Bà Nội mày, chớ không phải Dô, Ra gì cả. Tao là Vú mành,
chớ không phải Mành. Mày nghe rõ chưa, con khỉ mắc phong?
Hắn xuống giọng:
- OK, Bà Nội, giỡn chơi một chút mà... Rồi trả tiền gói kẹo và vọt
ra ngoài.
Sau buổi học chiều thứ sáu hôm đó, White ngoắc hắn:
- Tối nay, tao sẽ dẫn mày đi chỗ này hay lắm. để mày có dịp immerse
và nếu mày muốn, tao sẽ giới thiệu với mày vài hot babes, vì mày
biết không, phương pháp học sinh ngữ tốt nhất là ôm một local chick.
Để giỏi tiếng Anh, hắn có thể làm bất cứ việc gì thằng White bảo,
nhưng nghĩ đến mấy con “gà ác” ngồn ngộn, dư mỡ, thừa thịt, cả 3
vòng số 1,2,3 đều có đường kính bằng nhau, thì hắn ớn da gà rồi,
làm sao thò tay mặt, đặt tay trái vào được, nên hắn cười cười đáp:
- No can do. Ain’t working, man!
Hắn hơi sờ sợ khi theo thằng White đi qua những con hẻm lầy lội, đầy
rác, thiếu ánh sáng. White dừng lại ở cuối đường, gõ hai tiếng dài
và một tiếng ngắn vào cửa sắt. Một cái mặt đen xì hiện ra từ cửa
tò vò, quan sát một hồi, rồi cửa hé mở. White len vào trước, hắn
dợm bước theo thì một bàn tay chận lại:
- Only Negroes. No Chink!
White quay lại:
- Cool, man. My buddy. He’ Nam.
Hai tên đi xuống tầng hầm, mịt mù khói thuốc, mùi rượu, mùi mồ hôi.
Đó là một club của dân đen, da trắng không dám bén mảng đến. Nhìn đâu
cũng thấy từng cặp xà nẹo, đang nốc Vodka, hay phê, chích choác cho
nhau.
Có vẻ là tay anh chị nên White được nhiều người chào hỏi. Sau khi
giới thiệu hắn với bạn bè, hắn dặn:
- Enjoy yoself! Thích con nhỏ nào, nói tao. Đứa nào vào đây cũng tới
bến cả. Ain’t sissy, man.
White đưa hắn môt điếu thuốc vấn và bảo hút thử.
Hắn lắc đầu, nhưng White đưa điếu thuốc vào miệng hắn, và nói:
- Try it, yo’ll likit. YOLO, YOLO! (You Only Live Once)
Nể bạn, vừa hít một hơi, thì đầu óc quay cuồng, không đứng vững,
phải ngồi xuống ngay. Ngồi một lát, không biết đang high hay muốn tìm
cảm giác lạ, hắn hít một hơi nữa. Lần này hắn thấy lâng lâng như có
cánh, tưởng có thể bay lên đụng trần nhà. Cảm thấy mạnh mẽ hơn, tự
tin hơn, nói thầm:
- Con nhỏ nào lạng quạng với ông bi giờ thì có mà chết ngay với ông
đấy!
Nhìn thấy lờ mờ thằng White đang đứng ở quầy bar, hắn chân thấp, chân
cao đến đứng cạnh. Nghe thằng White order một cocktail Bloody Mary một
cách hùng dũng. Hắn nổi hứng, đập tay trên quầy, nhái giọng thằng
White, la lớn:
- Ê, cái thằng Mọi Đen (Nigger) kia, mày đem ngay cho tao một Heinekein,
nếu không tao sẽ đá cái đít đen của mi đau đến đỗi (kick your black ass
so hard) mi sẽ ân hận là thằng Mọi ngu ngốc (a stupid Negro)!
Cả bar đang ồn ào tiếng nhạc, tiếng cười, nói bỗng hoàn toàn rơi
vào im lặng. Hàng chục con mắt trắng dã, mở to, nhìn chằm chập vào
hắn, một tên không trắng, không đen, không nâu, đã châm ngòi một quả bom
nổ chậm.
Tên bartender đưa bàn tay hộ pháp, bóp cổ hắn, kéo vào sát mặt mình
và hét:
- Watdaya sed?
Hắn không biết trả lời sao và không thể trả lời được vì đang nghẹt
thở, quay lại cầu cứu với thằng White. Mặt bạn nó bây giờ không còn
đen nữa, mà trắng bệch, bối rối, lắp bắp nói:
- Eazy, man. Cool down. Sorry, he dunno. He ain’t mean it.
Sau một hồi giải thích, cả bar phá lên cười ầm ĩ vì sự ngây thơ của
một tên ngoại đạo muốn “hội nhập” không đúng chỗ.
Tên bartender buông hắn ra, nhăn mặt cười:
- Yo wacko (crazy).
White kéo hắn ra một góc, vỗ vai:
- Congrats! Mày đã thực hiện một immersion thật tuyệt, nhưng không đúng
chỗ. Tao quên cho mầy biết là chỉ bọn tao mới được quyền nói Nigger
và Negro với bạn thân thôi. Người khác dùng là một sự sỉ nhục như
chữ Chink, để miệt thị dân Tàu vậy. Mầy nên biết là người da đen
chúng tao hãnh diện với chữ Nigger như trong bài hát của rapper Ice-T
“I’m a nigger, not a colored man or a black or a Negro or an Afro-American.”
Hú vía, nếu không có thằng White can thiệp, hắn sẽ không toàn mạng
với họ. Không sưng mặt, hăng rết, thì cũng gãy tay, lọi giò và ba
sườn đếm thiếu vài cái. Một bài học đáng nhớ khi muốn hội nhập,
phải cân nhắc, xem trước, sau, kẻo kết quả ain’t gud mà lại veery baad
!
Thu 2013
Kong Li