Lại Chuyện Nói Tiếng Việt

16/12/201500:00:00(Xem: 7555)
Lại Chuyện Nói Tiếng Việt

Tác giả: Nguyễn Kim Dục
Bài số 3700-17--30200vb4121615

Tác giả sinh năm 1938, cựu sĩ quan an ninh quân đội, sang Mỹ theo diện H.O1. vào năm 1990, hiện đã về hưu và an cư tại Westminster. Ông tham dự Viết Về Nước Mỹ từ năm 2008, đã góp nhiều bài viết giá trị, từng nhận giải đặc biệt. Sau đây là bài viết mới nhất.

* * *

Sống ở Mỹ đã lâu gia đình chúng tôi vẫn dùng tiếng Việt để nói chuyện với nhau.

Một hôm con gái tôi nó hỏi má nó:

- Ai đặt tên cho con mà hay quá vậy? Cho nên khi vào Quốc Tịch Mỹ con vẫn giữ cái tên đẹp ấy.

- Bố con đặt chứ còn ai nữa. Mẹ chỉ có việc đẻ còn tên con cái bố con đặt hết. Như tên của con Nguyễn Kim Quỳnh Anh bố con lấy chữ lót của bố và đặt thêm tên cho con, còn thằng Khôi, bố lấy họ bố và họ mẹ đặt cho nó là Nguyễn Đào Nguyên Khôi, lấy Quốc Tịch nó cũng giữ nguyên. Bà ngoại cứ gọi nó là Khôi Nguyên, ai ngờ qua Mỹ nó là Khôi Nguyên thật.

- Cách đây mười mấy năm hồi con lấy chồng, chồng con cũng khổ vì bố. Chồng con người Tàu, bố bắt phải nói rành tiếng Việt bố mới cho cưới.

- Thôi bố phiên phiến cho chúng con nhờ. Con tôi năn nỉ.

- Bố nói không được, mà tiếng Việt phải rành rọt không có nói lơ lớ, không có tiếng Việt ba rọi.

- Ba rọi là gì hở bố?

- Con biết thịt ba rọi thì nửa nạc nửa mỡ. Nói tiếng Việt không rành ấp a ấp úng thì gọi là tiếng Việt ba rọi.

Tâm sự của con gái tôi:

"Ông chồng tôi sợ quá bảo tôi kiếm hình chân dung của ông bà để ông vẽ cho mỗi cụ một tấm để lấy lòng. Vì chồng tôi là họa sĩ có tài, ông đang làm director of art của một hãng tranh lớn của Mỹ trên LA. Ông cố lấy điểm nên vẽ hai bức hình rất đẹp, giống y như hình chụp.

Bố tôi nhận hình gật đầu đắc ý khen giống quá và nói cám ơn nhưng vẫn không quên nhắc lại ráng học tiếng Việt cho giỏi rồi mới làm đám cưới. Ông chồng chưa cưới của tôi há hốc miệng đưa hai tay lên trời muốn nói gì nhưng không thành tiếng.

Sau đó, ông học ngày học đêm thêm sự động viên và hướng dẫn của tôi, ông đã đạt được ý nguyện. Hiện thời vợ chồng tôi sống rất hạnh phúc, nhưng có một điều làm bố mẹ tôi buồn là tôi không sinh cháu ngoại cho cụ bế tại vì vợ chồng tôi không thích có con để thì giờ đi du lịch."

*

Tiếng Việt của mình hay ho lắm. Từ ngày mấy anh ba ở ngoài Bắc vào, biến chế thêm thắt vào, tỏ ta đây là xính chữ phải nói khác người ta. Sở dĩ hồi chúng tôi ở trong tù không thể gọi họ là Việt cộng nên đặt cho họ một cái tên là anh ba, cái tên vô thưởng vô phạt nên ăng-ten có báo cáo lên cũng bằng huề, có biết đâu anh ba là anh ba xạo. Cái gì họ cũng xạo được hết. Chẳng hạn "hồi Mỹ bỏ bom ở miền Bắc nước ta, máy bay của ta bay lên núp trên mây, đợi máy bay Mỹ đến là ta nhào xuống bắn chúng rụng như sung". Nói vậy như thế mà vẫn nói được.

Hồi ở tù miền Bắc bộ đội còn quản lý, có anh vệ binh tâm sự: "Chúng tôi vào bộ đội chỉ mong được 3Đ thôi, có anh trong bọn tôi làm bộ ngây thơ hỏi 3Đ là gì cán bộ? Là Đạp Đổng Đài (xe đạp, đồng hồ, radio). Tôi còn mong vào Nam một chuyến để sắm cái đồng hồ có cái cửa sổ và không người lái". Ôi! tiếng Việt Nam phong phú thật! Họ còn bắt loa gọi các đội trưởng lên khung để giao ban. Một anh trong đội ngứa miệng: "Kìa mấy thầy đội lên bộ chỉ huy giao hoan kìa".

Hồi miền Nam mới bị mấy anh ba xâm nhập, dân miền Nam mới được nghe những danh từ, động từ quái đản, chẳng hạn như: cái nồi ngồi trên cái cốc, máy bay lên thẳng, lính thủy đánh bộ, máy chém gió (quạt trần)… Nghe riết rồi cũng hiểu ra họ nói cái gì.

Tiếng Việt của ta ngày xưa nó thanh tao nho nhã nghe như lời thơ, còn bây giờ mấy anh ba nhập vào những từ nghe muốn bật ngửa.

Hồi xưa các cụ ta hay thật, tránh những chữ nghe ra có vẽ không êm tai, thịt chó các cụ dùng chữ mộc tồn hoặc cờ tây, nói láy ra mộc tồn là con cầy (mộc là cây, tồn là còn, cây còn là con cầy), cờ tây là cầy tơ, hạ cờ tây là giết chó. Còn dùng những chữ tượng hình, tượng sắc như mèo mun, chó mực. Ai gọi là chó đen nghe nó làm sao ấy, gọi chó mực người ta cũng hiểu là chó đen, phải thốt lên: "… xin cám ơn thành phố có anh"… "còn một chút gì để nhớ để thương".

Ở bên Mỹ này nhiều ông còn xính Hán tự lắm, chẳng hạn con cái H.O thì nói con H.O. đi, còn nói hậu duệ H.O., tôi già cái đầu cũng ngớ ra hậu duệ là cái gì. Con cháu mình sinh ra bên Mỹ, tiếng Việt không rành, muốn cho chúng hiểu, mình cứ thẳng ruột ngựa nói ra, dùng những từ Việt dễ hiểu để chúng còn muốn nói tiếng Việt của mình. Cũng mừng trong khu Little Saigon, các quán xá còn dùng tiếng Việt viết trên bảng hiệu. Một học giả xưa kia đã nói: "Tiếng Việt còn, nước Việt còn." Mình có làm sao để giữ cho tiếng Việt mình còn mãi mãi mặc dầu mình sống ở nước ngoài.

Trong tiếng Việt mình có tôn ti trật tự lắm, ông ra ông, thằng ra thằng, không có cá mè một lứa tất cả gọi là nó hết. Tiếng Việt chỉ những người lớn tuổi gọi ông bà cha mẹ cô chú bác dượng phân biệt rõ ngôi thứ nên những tiếng nói với bề trên phải thưa gởi đúng phép. Tôi có đứa cháu nội mới tám tuổi nhờ mẹ nó giáo dục kỹ nên cháu lễ phép và nói tiếng Việt rành, nói chuyện với ông bà nội đều dạ thưa, dạ vâng nhưng cháu hay dùng tiếng OK với ông nội nên tôi phải sửa cháu.

- Con không được nói tiếng OK với ông nội.

- Sao vậy ông nội?

- Chữ OK con dùng với bạn bè của con còn đối với ông bà nội con phải nói dạ vâng cho nó lễ phép với những người lớn tuổi.

- Còn những người lớn tuổi ngoại quốc thì phải nói làm sao?

- Con dùng OK được rồi.

- Sao phải khác nhau vậy ông nội?

- Mỗi ngôn ngữ có cách biểu hiện riêng. Con có thể gọi một ông già Mỹ bằng “you”, nhưng không thể gọi bà nội hoặc một ông già Việt Nam bắng “you” được.

Phải giảng giải ví dụ mãi đứa cháu mới hiểu ra.

Tôi bắt mẹ cháu phải cho cháu đi học tiếng Việt tại trung tâm Hồng Bàng để cháu biết đọc và viết tiếng Việt. Các trung tâm giáo dục tiếng Việt còn nhiều hạn chế, họ phải mượn các cơ sở các trường tiểu học tại địa phương dạy tiếng Việt cho các em vào cuối tuần. Họ quá thiện chí rồi chỉ mong các con em mình không quên tiếng Việt. Việc làm cao cả quá chúng ta phải trân trọng và biết ơn họ. Ngoài các trung tâm Việt ngữ tại Orange County này còn có các chùa, các nhà thờ cũng tổ chức các lớp học tiếng Việt cho các Phật tử và các con chiên của Chúa đến đó tu học và họ còn đoàn ngũ hóa các em thành những tổ, những đội để dạy các em công dung ngôn hạnh và tập thể dục để có sức khỏe không bệnh tật.

Việc làm của họ có mục đích hướng thượng cao cả quá cám ơn cũng bằng thừa.

Một mong mỏi cuối cùng của tôi, không phải tôi có voi đòi tiên, là quý vị lo cho tiền đồ tiếng Việt nên bỏ công soạn một giáo trình học tiếng Việt đưa lên internet để cho cháu ở bang xa không có điều kiện đến trường vào online để học tiếng Việt. Phía Mỹ người ta đã soạn giáo trình đưa các bộ môn lên internet từ lâu rồi, và nhiều em đã tốt nghiệp bằng này bằng kia chỉ học trên online.

Chúng ta đã có những “trung tâm Việt ngữ” rất quí ở nhiều nơi. Tại sao không thể có một Trung tâm Việt ngữ online. Mong điều sẽ có ngày được thành tựu. Mong lắm thay.

Nguyễn Kim Dục

Ý kiến bạn đọc
12/03/201910:19:14
Khách
Sao Nam Trần Ngọc Bình
Chào tác giả
Bài anh viết rất thực tế ,sinh động.Hôm rồi tôi ghé nhà anh bạn cũng là cựu tù Nam Hà thì gặp cháu ngoại của anh này nhưng cháu không nói được tiếng Việt!
Khổ chưa!
Người Việt mới là thế hệ thứ 2 mà không nói được tiếng mẹ đẻ! Lỗi này của ai?
Lúc tôi còn ở Cali đọc tờ báo Mỹ thấy chuyện một người mẹ Mỹ gốc Pháp khi đứa bé lại với mẹ thì bà ta bắt con mình phải nói tiếng Pháp, khi cháu lại với bố thì phải nói tiếng Tây Ban Nha, khi cháu đi học thì cháu bé này phải nói tiếng Anh.
Vậy là bé này nói 3 thứ tiếng cùng một lúc!
Vậy là cháu bé này khi lớn lên cháu có thể nói 3 thứ tiếng nhờ hai thầy và cô giáo loại “mì ăn liền.”
Cháu thật là may mắn nhờ vào sự nhìn xa trông rộng của thân sinh.
Người Pháp có câu “Người biết thêm một sinh ngữ là hai người.”Vậy cháu bé này là “ba người” rồi mà không mất công học thêm sinh ngữ khi lớn !
Thăm tác giả khỏe.Mến
02/03/201902:01:19
Khách
Quyết định nào là đúng:
1) Tôi đã thấy các cháu tại các lớp Việt ngữ ở nhà thờ, nơi tôi dự lễ mỗi chủ nhật.Tôi không hiểu có tốt cho các cháu không nhưng các cháu ngó có vẽ rất mệt ( sau khi học còn dự lễ gần cả giờ thêm).Nhưng tôi đoán ít nhất cha mẹ các cháu có người babysit free 1/2 ngày chủ nhật!
2)Đây là quê hương của các cháu(xin đừng gọi quê hương thứ hai).Chúng ta già rồi( mà già thì đôi khi lẩm cẩm,lú lẩn)/ chúng ta không được hội nhập, học hỏi bằng các cháu/ xin đừng áp đật,trưởng thượng mà các cháu bị quá tải,ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của các cháu
Vài góp ý để chung ta thêm cân nhắc,nếu có làm phiền quí vị, xin bỏ qua!
18/12/201516:14:59
Khách
Tiếng Việt của Việt cộng đang được dùng rộng rãi trong cộng đồng người Việt tị nạn ! Hàng ngày đọc báo, xem TV, đi chợ v.v...đều nghe tiếng Việt Việt cộng ! Việt cộng đang dần muốn xóa bỏ tiếng Việt để thay thế bằng tiếng Hán (tiếng Tàu). Thí dụ như tiếng cần, muốn thì được thay bằng : có nhu cầu, tiếng có, làm chủ thì bị thay bằng sở hữu, thường thì tiếng "sở hữu" được dùng rất ngây ngô như : cô ấy sở hữu một chiều cao...mà thay vì phải nói cho đúng là : cô ấy có chiều cao là,,,,Hoặc dùng tiếng nước ngoài phiên âm ra tiếng Việt rất quái di như Matxcơva...có những tiếng phiên âm ra tiếng Việt rất tục tĩu !
Ngoài ra, những danh từ, tĩnh từ, trạng từ, động từ bị dùng bừa bãi, lộn xộn, sai trật ý nghĩa. Nói đến văn chường, chữ nghĩa của Việt cộng thì đã có nhiều người báo động về tình trạng tiếng Việt bị Việt cộng "hiếp dâm", nhưng phải làm sao đây khi mà làn sóng Việt cộng tị nạn Vẹm cộng đang càng lúc càng nhiều trong cộng đồng người Việt ?
17/12/201508:44:44
Khách
Bac Chac vi bi cai Tao voi VC nen van con dung chu Vc , Chang Han nhu:
DONG VIEN, Khong Sao, tu tu bo chu Vc , cam on bac viet bai rat hay.
Hung
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
Tạo bài viết
Tổng số lượt xem bài: 2,484,144
31/12/2015(Xem: 7367)
Tác giả đã nhận giải Đặc Biệt Viết Về Nước Mỹ 2014. Cô sinh năm 1962, tốt nghiệp Đại Học Mỹ Thuật năm 1988 khoa Đồ Họa tại Việt Nam, từng làm công việc thiết kế sáng tạo trong ngành quảng cáo.
30/12/2015(Xem: 7937)
Tác giả từng nhận giải Vinh Danh Tác Giả Viết Về Nước Mỹ 2013. Cô định cư tại Hoa Kỳ theo diện H.O. đầu thập niên 90, cư dân Berryhill, Tennessee, làm việc trong Artist room của một công ty Mỹ. Sau đây là bài viết mới nhất.
28/12/2015(Xem: 14154)
Tác giả từng sống ở trại tỵ nạn PFAC của Phi Luật Tân gần mười một năm. Ông tên thật Trần Phương Ngôn, hiện hành nghề Nail tại tiểu bang South Carolina và cũng đang theo học ở trường Trident Technical College.
26/12/2015(Xem: 9181)
Với loạt bài về Vietnam Museum, "Bảo Tàng Cho Những Người Lính Bị Bỏ Quên," tác giả đã nhận giải chung kết Viết Về Nước Mỹ 2014. Định cư tại Mỹ từ 1994 diện tị nạn chính trị theo chồng,
25/12/2015(Xem: 8982)
Tác giả đã nhận giải Tác Phẩm Viết Về Nước Mỹ 2014. Lớn lên tại VN khi cả nước đã thành xã hội chủ nghĩa, ông kể,
24/12/2015(Xem: 12255)
Tác giả vượt biên: Rạch Giá đến Mã Lai, Pháp 1979, Mỹ 1987. Tốt Nghiệp Electrical Engineering 1990 tại University of Illinois at Urbana, Champaign, Illinois
22/12/2015(Xem: 7790)
Trước Tháng Tư 1975, tại Saigon, tác giả từng cộng tác với tuần báo Tuổi Ngọc và là một trong những cây bút học trò được bạn đọc yêu mến.
21/12/2015(Xem: 11140)
Tác giả là một nhà giáo, định cư tại Mỹ theo diện HO năm 1991, hiện là cư dân Westminster, California. Viết Về Nước Mỹ 2014, với 14 bài, trong đó có bài “Chú Lính Mỹ,” Phùng Annie Kim đã nhận giải danh dự.
20/12/2015(Xem: 5685)
Tác giả từng nhận giải Việt Báo Viết Về Nước Mỹ. Ông là cư dân Lacey, Washington State, tốt nghiệp MA ngành giáo dục năm 2000
20/12/2015(Xem: 5898)
Tác giả từng nhận giải Chung Kết Viết Về Nước Mỹ năm 2010. Ông là một Linh mục Dòng Truyền giáo Ngôi Lời thuộc tỉnh dòng Chicago. Nhiệm sở hiện ở Alice Springs, Northern Territory,
Chọn ngày
Tin công nghệ
Điều gì đang diễn ra ở trung tâm của thiên hà xoắn ốc M106? Thiên hà M106 xuất hiện vô cùng ấn tượng với một đĩa xoắn ốc chứa đầy những ngôi sao màu xanh cùng mây khí, và phần gần trung tâm với những dải bụi mảnh màu đỏ hòa quyện vào nhau. Lõi của M106 bức xạ mạnh trong vùng sóng radio và tia X, cho thấy hai luồng vật chất phun theo hai hướng ngược nhau, dọc theo trục lớn của thiên hà. M106 là một trong những thiên hà tiêu biểu theo kiểu Seyfert với phần trung tâm có độ sáng lớn bất thường.
Nhiều người đã quá quen thuộc với đo nồng độ cồn qua việc thở vào 1 chiếc máy, trong tương lai, ở Mỹ sẽ có 1 thiết bị mới dùng để đo nồng độ: nồng độ cần sa có trong hơi thở, một bước kiểm tra mới để xem tài xế có đang sử dụng thuốc khi đi ngoài đường hay không, sản phẩm của hãng Hound Labs đang trong những giai đoạn thử nghiệm cuối cùng và chuẩn bj bán ra thị trường
Khoảng giữa tháng 03/2019, Toyota và cơ quan vũ trụ của Nhật Bản cho biết sẽ cùng hợp tác để phát triển một chiếc xe du hành Mặt Trăng có người lái. Hoạt động trên một môi trường đặc biệt đòi hỏi phương tiện phải dùng một dạng nhiên liệu đặc biệt không kém và loại được lựa chọn chính là pin nhiên liệu. Koichi Wakata, phó chủ tịch Cơ quan thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bả (JAXA) khẳng định chiếc xe đóng một vai trò quan trọng trong công cuộc thám hiểm Mặt Trăng của con người, hứa hẹn sẽ diễn ra từ năm 2030.
Sẽ có những lần chúng ta ngồi một quán quen nhưng không thể nhớ mật mã WiFi của quán đó khi được người khác hỏi. Ngay cả khi chiếc điện thoại của chúng ta đã kết nối WiFi và luôn lưu lại mật mã, nhưng ta không thể nhớ ra là gì.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) đang đề nghị các công ty công nghệ và truyền thông xã hội lớn, bao gồm Amazon, Facebook và Google, tham gia ngăn chặn phong trào chống vắc-xin và sự truyền bá thông tin sai lệch về tiêm chủng trên nền tảng của họ
Thiên hà xoắn ốc to lớn, xinh đẹp, M101 là một trong những mục cuối cùng trong danh mục nổi tiếng của Charles Messier, nhưng chắc chắn không phải là cái kém nhất. Trải rộng khoảng 170.000 năm ánh sáng, thiên hà M101 rất lớn, gần gấp đôi kích thước của Dải Ngân Hà Milky Way. M101 cũng là một trong những tinh vân xoắn ốc nguyên bản được quan sát bởi kính viễn vọng lớn thế kỷ 19 của Lord Rosse, Leviathan of Parsontown
Khoảng giữa tháng 03/2019, Facebook thông báo Chris Cox, Giám đốc sản phẩm, và Chris Daniels, người phụ trách ứng dụng nhắn tin WhatsApp sẽ rời khỏi công ty. Cổ phiếu Facebook đã giảm khoảng 2% sau khi tin tức được công bố.
Có vẻ như nhiều cơ quan lập pháp liên bang Mỹ đang thực sự nghiêm túc trong việc truy tố hình sự các tội danh của Facebook , liên quan chủ yếu tới việc mua bán dữ liệu người dùng với nhiều đối tác công nghệ khác. Mọi nỗ lực điều tra đều đang được đẩy mạnh để làm rõ diễn biến của mạng xã hội lớn nhưng nhiều scandal, kể cả khi đã 1 năm trôi qua từ lúc vụ việc đầu tiên dậy sóng
Chưa rõ nguyên nhân vụ tai nạn của Ehthiopian Airlines với chiếc 737 MAX 8 là gì nhưng với 2 tai nạn chết người xảy ra liên tiếp trong vòng 5 tháng, mọi người có quyền hoài nghi về độ an toàn của dòng máy bay 737 MAX 8. Động thái thông thường đối với các hãng hàng không vẫn là tạm ngưng khai thác, còn các quốc gia thì cấm bay vào không phận chờ kết luận chính thức từ hãng sản xuất máy bay và các cơ quan an toàn hàng không.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Microsoft đã bắt đầu thử nghiệm tính năng mirror màn hình điện thoại Android lên máy tính Windows 10 thông qua ứng dụng "Your Phone" trong máy tính của người dùng. Tính năng mới sẽ cho phép người dùng mở các ứng dụng Android và tương tác với chúng trực tiếp
Khoảng giữa tháng 03/2019, Google di chuyển hàng chục nhân viên ra khỏi bộ phận laptop và tablet, đồng thời thu hẹp quy mô của nhóm phần cứng trong bối cảnh tái hoạch định các kế hoạch phát triển sản phẩm trong thị trường máy tính đang cạnh tranh rất khốc liệt
Khoảng giữa tháng 03/2019, dịch vụ nghe nhạc trực tuyến Spotify đã đệ đơn kiện chống độc quyền nhắm vào Apple lên Liên minh Châu Âu, với cáo buộc rằng Apple đang gây hại đến sự lựa chọn của người tiêu dùng và bóp nghẹt sự sáng tạo thông qua các quy định ràng buộc trên App Store.
Khi nghĩ đến sóng âm, ngay lập tức chúng ta sẽ tưởng tượng đến những rung động vô hình và di chuyển vô trọng lực trong không khí, hay nói dễ hiểu hơn là không hề có khối lượng vật chất. Tuy nhiên, suy nghĩ có thể sẽ phải thay đổi khi các nhà vật lý đã cung cấp thêm một số bằng chứng cho thấy sóng âm có sở hữu khối lượng vật chất, dù chỉ là ở mức rất nhỏ. Điều này có nghĩa là chúng sẽ có trường trọng lực riêng, từ đó bổ sung thêm cho các học thuyết về không gian.
Kể từ giữa tháng 03/2019, trẻ em dưới 6 tuổi ở Ý sẽ không được đến trường, nếu chưa tiêm vắc-xin phòng một số bệnh cơ bản bao gồm thủy đậu, bại liệt, sởi, quai bị và rubella.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Firefox Send, dịch vụ chuyển file miễn phí mã hóa của Mozilla đã được chính thức ra mắt sau khi xuất hiện trong chương trình thử nghiệm vào tháng 08/2017. Dịch vụ Send cho phép người dùng web chia sẻ các file lên tới 2.5GB thông qua trình duyệt. Các file được chia sẻ không chỉ được mã hóa đầu cuối, mà đường link chia sẻ còn tự động hết hạn để giữ chúng được riêng tư.
Nguyễn Huỳnh Mai
===========VietAir Cargo==========